Ως φαντοσμία ορίζεται η ψευδαίσθηση της όσφρησης, δηλαδή η λανθασμένη αίσθηση ενός ατόμου ότι υπάρχει μια οσμή (συχνά δυσάρεστη) ενώ στην πραγματικότητα αυτό δεν συμβαίνει. Η φαντοσμία είναι ένα από τα πιο κοινά συμπτώματα που εμφανίζεται σε όσους έχουν νοσήσει και αναρρώσει από Covid-19. Μπορεί να εμφανιστεί ακόμα και μήνες μετά την ανάρρωση, γεγονός που μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα αγχωτικό για τους ασθενείς.

Η ανοσμία και η παροσμία αποτελούν κοινά συμπτώματα στους νοσήσαντες από Covid-19 ενώ και η φαντοσμία είναι πλέον κοινό χαρακτηριστικό της νόσου. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που αναφέρουν ότι ακόμα και μήνες μετά την πλήρη ανάρρωσή τους από Covid-19 μερικά συμπτώματα εξακολουθούν να τους ταλαιπωρούν ή να εμφανίζονται ξαφνικά. Με αυτό τον τρόπο λειτουργεί και η φαντοσμία. Πολλοί ασθενείς αναφέρουν ότι αναγνωρίζουν οσμές στην ατμόσφαιρα ή στις τροφές που καταναλώνουν που στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν. Οσμή ότι κάτι καίγεται, οσμή καμένου πλαστικού και διάφορες άλλες δυσάρεστες οσμές ταλαιπωρούν για καιρό όσους έχουν νοσήσει από Covid-19. Τα στοιχεία δείχνουν ότι το ποσοστό όσων αντιμετωπίζουν φαντοσμία μετά από Covid-19 συνεχώς αυξάνεται σε σχέση με το αρχικό χρονικό διάστημα της πανδημίας.

Πώς μπορείτε να αντιμετωπίσετε την φαντοσμία;

Η φαντοσμία που οφείλεται σε νόσηση με Covid-19 επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την καθημερινότητα των ασθενών και την ποιότητα της ζωής τους. Μυρίζουν διαρκώς οσμές που δεν υπάρχουν εκείνη τη στιγμή και μάλιστα είναι δυσάρεστες οσμές. Αυτό συνιστά μια δύσκολη εμπειρία καθώς δεν μπορούν να απολαύσουν τα πιο απλά πράγματα όπως μια βόλτα ή το φαγητό τους. Γι αυτό η αντιμετώπιση της φαντοσμίας πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο άμεση προκειμένου να απαλλαγούν οι ασθενείς από τα δυσάρεστα συμπτώματα. Πώς μπορείτε να αντιμετωπίσετε τη φαντοσμία που οφείλεται σε Covid-19;

Ο ειδικός ΩΡΛ θα υποβάλλει τον ασθενή στο απαραίτητο τεστ όσφρησης και κατόπιν θα προχωρήσει σε οσφρητική εκπαίδευση ώστε ο ασθενής να μπορέσει και πάλι να αντιλαμβάνεται τις σωστές οσμές όταν υπάρχουν. Επίσης αρκετά αποτελεσματικά μέτρα αντιμετώπισης, ανάλογα με τις συνυπάρχουσες παθήσεις, είναι:

• Ρινοπλύσεις
• Χορήγηση κορτικοστεροειδών
• Λήψη αντιβιοτικής αγωγής

Καθώς η φαντοσμία μπορεί να επηρεάσει με δυσάρεστο τρόπο την ποιότητα της καθημερινότητας των ασθενών, είναι σημαντικό οι ασθενείς να απευθύνονται το συντομότερο δυνατό στους ασθενείς προκειμένου να μπορέσουν και πάλι να επαναφέρουν την όσφρησή τους σε φυσιολογικά επίπεδα.

Σε κάθε περίπτωση κατά την οποία νιώθετε ότι η όσφρησή σας μειώνεται ή χάνεται, είναι απαραίτητη η άμεση επίσκεψη στους ειδικούς προκειμένου να εξεταστείτε και να λάβετε εγκαίρως την κατάλληλη αγωγή.

[spbsm-share-buttons]

Ένα από τα πιο δημοφιλή συμπτώματα της Covid-19 είναι η ανοσμία. Η απώλεια της όσφρησης αποτελεί κοινό σύμπτωμα για πολλές ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος αλλά η πανδημία της Covid-19 επανέφερε την πάθηση στο προσκήνιο. Πολλοί ασθενείς με Covid-19 από τα πρώτα κιόλας στάδια της νόσου, ανέφεραν την ανοσμία ως ένα από τα κύρια συμπτώματα. Δεν είναι λίγοι εκείνοι μάλιστα που ανέφεραν την ανοσμία ως το ένα και μοναδικό σύμπτωμα της Covid-19, που τους έκανε να καταλάβουν ότι νοσούν. Πόσο διαρκεί η ανοσμία όταν οφείλεται σε Covid-19 και πώς αντιμετωπίζεται;

Πολλοί ασθενείς με Covid-19 έχασαν την όσφρησή τους στη διάρκεια της νόσησης αλλά και για κάποιο διάστημα μετά την ανάρρωσή τους. Σε κάποιους η απώλεια της όσφρησης κατέστη μόνιμη ενώ κάποιοι κατάφεραν να την επανακτήσουν. Υπό φυσιολογικές συνθήκες η ανοσμία διαρκεί όσο και η λοίμωξη, συνεπώς η όσφρηση επανέρχεται με την ανάρρωση. Τα δεδομένα της Covid-19 δείχνουν ότι η ανοσμία διαρκεί για περίπου 4 εβδομάδες από τη λοίμωξη. Για πολλούς ασθενείς όμως η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Υπάρχουν άνθρωποι που ταλαιπωρούνται από ανοσμία για καιρό, ακόμα και για μήνες, μετά την ανάρρωσή τους. Η ανοσμία μπορεί να επηρεάσει άμεσα την ποιότητα ζωής του ασθενή καθώς αδυνατεί να αντιληφθεί οσμές που μπορεί να αποδειχθούν και απειλητικές για τη ζωή του. Επίσης, η όσφρηση έχει άμεση σχέση με τη γεύση και η απώλειά της επηρεάζει την κατανόηση των γεύσεων που καταναλώνουμε.

Η θεραπεία

Πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί η ανοσμία που οφείλεται σε λοίμωξη από Covid-19; Πώς κατάφεραν τόσοι νοσήσαντες να επαναφέρουν την αίσθηση της όσφρησής τους όταν δεν επανήλθε μετά το συνηθισμένο διάστημα;

Όταν η ανοσμία επιμένει η επίσκεψη σε ΩΡΛ είναι κάτι περισσότερο από απαραίτητη. Ο ειδικός θα υποβάλλει τον ασθενή στο απαραίτητο τεστ όσφρησης και κατόπιν θα προχωρήσει σε οσφρητική εκπαίδευση ώστε ο ασθενής να μπορέσει και πάλι να αντιλαμβάνεται τις οσμές.

Η ανοσμία λόγω Covid-19, ακόμα και αν έχει διαρκέσει για μεγαλύτερο διάστημα από το αναμενόμενο, μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά και ο ασθενής να επαναφέρει την όσφρησή του αλλά και την ποιότητα της καθημερινότητάς του.

Σε κάθε περίπτωση κατά την οποία νιώθετε ότι η όσφρησή σας μειώνεται ή χάνεται, είναι απαραίτητη η άμεση επίσκεψη στους ειδικούς προκειμένου να εξεταστείτε και να λάβετε εγκαίρως την κατάλληλη αγωγή.

Η ακόμα και πλήρης απώλεια της όσφρησης είναι μια από τις πιο γνωστές και κοινές συνέπειες της νόσησης από Covid-19. Κάποιοι ασθενείς καταφέρνουν να επανέλθει η όσφρησή τους ενώ κάποιοι άλλοι αντιμετωπίζουν πρόβλημα μόνιμης απώλειας. Κάποιοι ασθενείς μετά την ανάρρωσή τους αντιμετωπίζουν προβλήματα παροσμίας, της λανθασμένης δηλαδή αντίληψης ορισμένων οσμών ή αλλιώς της αλλοίωσης της όσφρησής τους.

Πολλοί είναι οι νοσήσαντες από Covid-19 που αναφέρουν ότι πλέον, ακόμα και μήνες μετά την ανάρρωση τους, οι μυρωδιές των τροφών και των αντικειμένων δεν είναι οι ίδιες για εκείνους. Πολλά μυρίζουν διαφορετικά, ακόμα και άσχημα για τους ασθενείς της παροσμίας. Για παράδειγμα, η σοκολάτα θυμίζει καπνό ή τα μπαχαρικά θυμίζουν ψάρι. Είναι μια από τις συνέπειες της μακράς Covid όπως έχουν ονομαστεί τα συμπτώματα του ιού που συνεχίζουν να ταλαιπωρούν τους νοσήσαντες. Η αλλοίωση της όσφρησης, η παροσμία δηλαδή, μπορεί να αλλάξει καθοριστικά τον τρόπο ζωής των ασθενών ενώ θα μπορούσε να αποδειχθεί και επικίνδυνη για την ίδια τους τη ζωή. Όταν, για παράδειγμα, κάποιος καταναλώσει ένα χαλασμένο τρόφιμο καθώς δεν μπορεί να αντιληφθεί από τη μυρωδιά ότι είναι χαλασμένο, αυτό είναι επικίνδυνο. Ή αν κάποιος δεν μπορεί να μυρίσει τον καπνό από ένα κτίριο που έχει πιάσει φωτιά, αυτό θα μπορούσε να αποβεί μοιραίο.

Από την άλλη, όταν κατά τη διάρκεια της νόσησης από Covid-19 οι ασθενείς χάνουν πλήρως την όσφρησή τους, η παροσμία που αντιμετωπίζουν μετά την ανάρρωσή τους, για κάποιους είναι θετικό στοιχείο καθώς την αντιλαμβάνονται ως μια προσπάθεια του οργανισμού να επανέλθει στα φυσιολογικά του επίπεδα.

Ο τρόπος αντιμετώπισης της παροσμίας

Πώς όμως μπορεί κάποιος να αντιμετωπίσει την παροσμία;

Η παροσμία ανάλογα με την αιτιολογία και τις συνυπάρχουσες παθήσεις μπορεί να αντιμετωπιστεί με:

• Επανεκπαίδευση του εγκεφάλου σε ότι αφορά τις οσμές
• Ρινοπλύσεις
• Χορήγηση κορτικοστεροειδών
• Λήψη αντιβιοτικής αγωγής
• Διακοπή λήψης φαρμακευτικών σκευασμάτων που μπορεί να προκαλούν διαταραχή στην όσφρηση
• Διακοπή του καπνίσματος
• Ενδοσκοπική χειρουργική

Η παροσμία μπορεί να αντιμετωπιστεί, έστω και αν χρειαστεί χρόνος για να επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα. Σε παγκόσμιο επίπεδο, λίγοι είναι οι ασθενείς Covid-19 που δεν επανέφεραν ποτέ την όσφρησή τους σε έστω ένα ικανοποιητικό επίπεδο.

Ως ιγμορίτιδα ορίζεται η φλεγμονή των ιγμόρειων, ή αλλιώς των παραρρινίων κόλπων που βρίσκονται γύρω από τη μύτη. Τα ιγμόρεια είναι υπεύθυνα για την παραγωγή βλέννας η οποία υγραίνει τη μύτη με αποτέλεσμα να αποβάλλονται τα μικρόβια.  Όταν όμως οι πόροι που ενώνουν τη μύτη με τα ιγμόρεια υποστούν απόφραξη λόγω οιδήματος του βλεννογόνου γίνεται λόγος για ιγμορίτιδα η οποία εμφανίζει ενοχλητικά συμπτώματα. Εάν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα η ιγμορίτιδα μπορεί να μετατραπεί σε χρόνια, με δυσάρεστα αποτελέσματα.

Οι αιτίες που προκαλούν ιγμορίτιδα

Η ιγμορίτιδα μπορεί να προκληθεί από διάφορους παράγοντες, οι σημαντικότεροι από τους οποίους είναι:

• Λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος
• Αλλεργική ρινίτιδα
• Ρινικοί πολύποδες
• Αλλεργίες
• Κοινό κρυολόγημα
• Στραβό διάφραγμα
• Φλεγμονές στα δόντια
• Κάπνισμα
• Κυστική ίνωση και
• Άλλες παθήσεις

Τα συμπτώματα της ιγμορίτιδας

Οι ασθενείς με ιγμορίτιδα συχνά εμφανίζουν τα ακόλουθα συμπτώματα:

• Ρινική συμφόρηση
• Πονοκέφαλο
• Πυρετό
• Πυώδη ρινόρροια
• Οπισθορινική καταρροή
• Πονόδοντο
• Βήχα
• Κακοσμία στο στόμα
• Μειωμένη όσφρηση
• Αίσθημα κόπωσης
• Ναυτία
• Πόνο στα αυτιά
• Οίδημα στη μύτη ή/και το πρόσωπο

Οι τρόποι αντιμετώπισης της ιγμορίτιδας

Καθώς η ιγμορίτιδα διακρίνεται σε οξεία, υποξεία (διαρκεί 4-12 εβδομάδες), χρόνια (διαρκεί περισσότερο από 3 μήνες) και υποτροπιάζουσα (επεισόδια οξείας ιγμορίτιδας 4-5 φορές τον χρόνο), αφού καθοριστεί ο τύπος της ιγμορίτιδας από την οποία πάσχει ο ασθενής ο γιατρός θα αποφασίσει τον καταλληλότερο τρόπο αντιμετώπισης. Σε γενικές γραμμές η ιγμορίτιδα μπορεί να αντιμετωπιστεί με:

• Ρινικές πλύσεις
• Αποσυμφορητικά sprays
• Εισπνοές ατμού
• Φαρμακευτική αντιβιοτική αγωγή
• Χειρουργική επέμβαση για τον καθαρισμό των ιγμορείων, κυρίως σε περιπτώσεις χρόνιας ιγμορίτιδας. Η επέμβαση μπορεί να συνδυαστεί και με πλαστική ρινικού διαφράγματος σε περίπτωση που το διάφραγμα του ασθενούς παρουσιάζει σοβαρή σκολίωση.

Η διάγνωση αλλά και η αντιμετώπιση της ιγμορίτιδας πρέπει να είναι έγκαιρη καθώς σε αντίθετη περίπτωση υπάρχει κίνδυνος ακόμα και σοβαρών επιπλοκών όπως πχ επέκταση της φλεγμονής στα μάτια ή τον εγκέφαλο. Έτσι, είναι σημαντική η επίσκεψη στους ειδικούς με την εμφάνιση των πρώτων κιόλας συμπτωμάτων.

Η όσφρηση είναι μια από τις πιο σημαντικές αισθήσεις που διαθέτει ο άνθρωπος. Η όσφρηση καθορίζει τη γεύση αλλά και μας προστατεύει από επικίνδυνες καταστάσεις, όπως πχ φωτιά ή διαρροή αερίου, που μπορεί να αποδειχθούν ακόμα και απειλητικές για τη ζωή μας.

Πολλοί είναι εκείνοι οι παράγοντες που επηρεάζουν την όσφρηση και προκαλούν διαταραχές. Η ηλικία, μια ίωση, η ιγμορίτιδα, η αλλεργική ρινίτιδα, οι πολύποδες ρινός, χειρουργικές επεμβάσεις και πολλοί ακόμη παράγοντες μπορούν να παίξουν καθοριστικό ρόλο στην ικανότητα και στο επίπεδο όσφρησής μας.  Όταν λοιπόν συντρέχουν παράγοντες που επηρεάζουν την όσφρηση προκαλώντας διαταραχές, η επίσκεψη στον ΩΡΛ είναι επιβεβλημένη για έναν έλεγχο όσφρησης, ή αλλιώς, οσφρησιομετρία.

Τι είναι η οσφρησιομετρία 

Η οσφρησιομετρία είναι η εξέταση και μέτρηση της όσφρησης. Η διαδικασία που ακολουθείται στο Ωτορινολαρυγγολογικό ιατρείο προκειμένου να ελεγχθεί η όσφρηση του ασθενη περιλαμβάνει λήψη πλήρους ιστορικού, ενδοσκοπικό έλεγχο αλλά και τεστ όσφρησης και γεύσης.

Η ενδοσκόπηση ρινός είναι μια πολύ χρήσιμη και απαραίτητη εξέταση που μπορεί να δώσει πληροφορίες για την κατάσταση της οσφρητικής σχισμής που βρίσκεται μέσα στη μύτη.

Σε  ότι αφορά την εξέταση όσφρησης, αυτή γίνεται με την ευρεία μορφή του οσφρητικού τεστ Sniffin sticks. Το τεστ όσφρησης αποτελείται από τρία μέρη:

• Τεστ οδού όσφρησης που αποτελείται από 16 ερωτήσεις
• Τεστ διακριτικής ικανότητας οσμών, που αποτελείται από 16 ερωτήσεις
• Τεστ αναγνώρισης οσμών, που αποτελείται και αυτό από άλλες 16 ερωτήσεις.

Σε περιπτώσεις κατά τις οποίες υφίστανται ανατομικές ανωμαλίες  που καθιστούν δύσκολο τον αποτελεσματικό έλεγχο της όσφρησης, ενδέχεται να ζητηθεί αξονική ή μαγνητική τομογραφία προκειμένου να ελεγχθούν οι κεντρικές δομές της όσφρησης. Επιπλέον, ενδέχεται να κριθεί απαραίτητος ο αντικειμενικός έλεγχος της ροής του αέρα από τη μύτη, ειδικά σε περιπτώσεις κατά τις οποίες συνυπάρχει χρόνια φλεγμονή του βλεννογόνου.

Σε ότι αφορά τα τεστ γεύσης, αυτά περιλαμβάνουν 16 ερωτήσεις κατά τις οποίες ο ασθενής καλείται να αναγνωρίσει τις γεύσεις του ξινού, του αλμυρού, του πικρού, του γλυκού ή κενή γεύση μέσα από εμποτισμένα τεμάχια ειδικού χαρτιού σε διαφορετικές συγκεντρώσεις και τα οποία τοποθετούνται στη γλώσσα του.

Τόσο στα τεστ όσφρησης όσο και στα τεστ γεύσης, ο ασθενής καλείται να επιλέξει την απάντηση που περιγράφει καλύτερα τη δική του αίσθηση, μέσα από 3-4 διαθέσιμες επιλογές. Η βαθμολογία των τεστ θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την κατάλληλη θεραπεία για το εκάστοτε πρόβλημα.

Σε κάθε περίπτωση κατά την οποία νιώθετε ότι η όσφρησή σας μειώνεται ή χάνεται, είναι απαραίτητη η άμεση επίσκεψη στους ειδικούς προκειμένου να εξεταστείτε και να λάβετε εγκαίρως την κατάλληλη αγωγή.

Οι πολύποδες ρινός, ή αλλιώς ρινικοί πολύποδες, είναι καλοήθεις σχηματισμοί του ρινικού βλενογόννου ή των παραρρίνιων κόλπων. Είναι ανώδυνοι, έχουν λευκό ή γκρίζο χρώμα και απλοϊκά θα μπορούσε να αναφερθεί πως κρέμονται μέσα στη μύτη σαν «σταφύλια». Αν και τρομακτική σαν λέξη, οι πολύποδες συνήθως δεν ενοχλούν όταν είναι μικροί σε μέγεθος. Τα προβλήματα ξεκινούν όταν μεγαλώνουν. Οι πολύποδες ρινός μπορούν να εμφανιστούν τόσο στη μία όσο και στις δύο πλευρές της μύτης, συχνότερα στους ενήλικες σε σχέση με τα παιδιά και συχνότερα στους άνδρες σε σχέση με τις γυναίκες.

Τα αίτια εμφάνισης

Τα αίτια για τα οποία μπορεί να εμφανιστούν οι πολύποδες ρινός δεν είναι πλήρως εξακριβωμένα, ωστόσο υπάρχουν κάποιοι παράγοντες που μπορεί να «ευθύνονται» για την εμφάνιση των πολύποδων. Τέτοιοι παράγοντες είναι:

• Αλλεργία
• Άσθμα
• Χρόνιες ρινίτιδες
• Ευαισθησία σε υγρασία, σκόνη, ατμοσφαιρική ρύπανση κ.α
• Έλλειψη βιταμίνης D3
• Άτομα με κυστική ίνωση
• Άτομα με δυσανεξία στην ασπιρίνη και σε άλλα φάρμακα
• Κληρονομικότητα
• Επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις του αναπνευστικού
• Κ.α

Τα συμπτώματα

Τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα που εμφανίζουν στο άτομο οι πολύποδες ρινός είναι:

• Μειωμένη όσφρηση ή ανοσμία
• Μειωμένη γεύση
• Πονοκέφαλος
• Αίσθημα πίεσης στο μέτωπο
• Ρινική καταρροή
• Αίσθηση βουλωμένης μύτης
• Ρινορραγία
• Ροχαλητό
• Υπνική άπνοια
• Συχνές ιγμορίτιδες
• Πόνος στα πάνω δόντια
• Δυσκολία στην αναπνοή
• Αλλαγή στη χροιά της φωνής

Τρόποι αντιμετώπισης

Οι πολύποδες ρινός μπορούν να αντιμετωπιστούν είτε με φαρμακευτική αγωγή είτε με χειρουργική επέμβαση είτε και με συνδυασμό των δύο μεθόδων, που είναι και ο πλέον αποτελεσματικός τρόπος αντιμετώπισης. Η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να περιλαμβάνει ρινικά spray, ρινικές πλύσεις, χάπια ή ενέσιμα υγρά με τον γιατρό να αποφασίζει για το πια είναι τα καταλληλότερα μέσα. Είτε συνδυαστικά είτε σε περίπτωση αποτυχίας των φαρμακευτικών μεθόδων, οι πολύποδες ρινός μπορούν να αντιμετωπιστούν και χειρουργικά. Η χειρουργική αντιμετώπιση επιτυγχάνεται με την ενδοσκοπική χειρουργική ρινός παραρρινίων (δείτε το σχετικό βίντεο εδώ), δεν περιλαμβάνει εξωτερικές τομές, γίνεται με γενική αναισθησία, είναι ανώδυνη ενώ ο ασθενής μπορεί να γυρίσει ακόμα και την ίδια ημέρα στο σπίτι του. Επίσης, η επέμβαση μπορεί να συνδυαστεί και με ρινοπλαστική ή πλαστική ρινικού διαφράγματος.

Προκειμένου να διατηρηθεί το αποτέλεσμα της επέμβασης, είναι απαραίτητο ο ασθενής να χρησιμοποιεί spray και να κάνει ρινικές πλύσεις για αρκετό διάστημα. Οι ρινικοί πολύποδες πρέπει να αφαιρούνται για να μπορεί ο ασθενής να αναπνεύσει και να προχωρήσει σε φαρμακευτική αγωγή ή και απευαισθητοποίηση προκειμένου να απολαύσει μεγάλες περιόδους χωρίς προβλήματα. Ωστόσο η χειρουργική επέμβαση και η αφαίρεση των ρινικών πολυπόδων σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι θα έχει οριστικά θεραπευτικά αποτελέσματα.

Η πανδημία του Covid-19 έφερε και πάλι στο προσκήνιο τις διαταραχές όσφρησης. Πολλοί από εκείνους που έχουν νοσήσει αναφέρουν ότι οι διαταραχές όσφρησης που προήλθαν με τη νόσησή τους εξακολουθούν να τους ταλαιπωρούν για αρκετό διάστημα μετά την ανάρρωσή τους. Ο Covid-19 όμως δεν είναι η μοναδική αιτία για τις διαταραχές όσφρησης. Η όσφρηση είναι σημαντική στην καθημερινότητά μας καθώς έχει άμεση σχέση με την αντίληψη της γεύσης. Η όσφρηση μας βοηθά να δημιουργήσουμε όμορφες αναμνήσεις και στιγμές συμβάλλοντας έτσι καθοριστικά στην καλή ψυχική μας υγεία. Μπορεί όμως να αποδειχθεί και σωτήρια για την ίδια μας τη ζωή καθώς μπορούμε να αντιληφθούμε τη μυρωδιά που έχει ο καπνός αν έχει πάρει φωτιά ένα κτίριο ή τη μυρωδιά ενός χαλασμένου φαγητού πριν το καταναλώσουμε. Τι γίνεται όμως όταν η όσφρηση δεν λειτουργεί όπως πρέπει;Τι είναι οι διαταραχές όσφρησης; Από πού προκαλούνται και πώς αντιμετωπίζονται;

Διαταραχές όσφρησης

Οι πιο συχνά αναφερόμενες διαταραχές όσφρησης είναι:

• Η ανοσμία (ολική απώλεια όσφρησης)
• Η υποσμία (μερική απώλεια όσφρησης)
• Η παροσμία  ( ή δυσοσμία ή κακοσμία ή ευοσμία ή τροποσμία) (λανθασμένη αντίληψη διαφόρων οσμών)
• Η φαντοσμία (ψευδαίσθηση όσφρησης)

Αιτίες που προκαλούν τις διαταραχές όσφρησης

• Ιογενείς λοιμώξεις (πχ κοινό κρυολόγημα, γρίπη κτλ)
• Ρινικά αίτια (πχ ρινική απόφραξη)
• Covid-19
• Κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις
• Ρινικά σπρέι με ψευδάργυρο
• Η ηλικία
• Αλλεργική ρινίτιδα
• Σακχαρώδης διαβήτης ΙΙ
• Όγκοι
• Διάφορες παθήσεις όπως :Parkinson, Alzheimer, Σκλήρυνση κατά Πλάκας

Τρόποι αντιμετώπισης

Ο τρόπος αντιμετώπισης των διαταραχών όσφρησης εξαρτάται από το αίτιο που τις προκάλεσε. Σε γενικές γραμμές οι διαταραχές όσφρησης μπορούν να αντιμετωπιστούν με:

• Ρινοπλύσεις
• Χορήγηση κορτικοστεροειδών
• Λήψη αντιβιοτικής αγωγής
• Διακοπή λήψης φαρμακευτικών σκευασμάτων που μπορεί να προκαλούν διαταραχή στην όσφρηση
• Διακοπή του καπνίσματος
• Ενδοσκοπική χειρουργική
• Αρωματοθεραπεία υπό τις οδηγίες εξειδικευμένου Ωτορινολαρυγγολόγου.

Η θεραπεία είναι εξατομικευμένη για τον κάθε ασθενή και εξαρτάται από την αιτία που προκάλεσε την κάθε διαταραχή. Σε κάθε περίπτωση καλό είναι να επισκεφθείτε άμεσα τον γιατρό σας καθώς η έγκαιρη διάγνωση καθορίζει και την αποτελεσματικότητα της θεραπείας.

Ο έλεγχος της όσφρησης είναι μια πολύ εξειδικευμένη εξέταση με διάρκεια κατά μέσο όρο 60 λεπτά. Κατά την επικοινωνία με τη γραμματεία του ιατρείου για να κλείσετε το ραντεβού σας, θα λάβετε οδηγίες για να προετοιμαστείτε σωστά. Γενικώς θα πρέπει να έχετε φροντίσει να μην εκτεθείτε σε έντονες μυρωδιές πριν από το ραντεβού.
Η εξέταση εκτός από τη λήψη αναλυτικού ιστορικού, σε όλες τις περιπτώσεις των διαταραχών όσφρησης και γεύσης, περιλαμβάνει:
– Ενδοσκόπηση ρινός: Ο ενδοσκοπικός έλεγχος της μύτης είναι η μοναδική εξέταση που μπορεί να δώσει πληροφορίες για την κατάσταση της οσφρητικής σχισμής που βρίσκεται μέσα στη μύτη. Το γεγονός ότι ένα σημαντικό μέρος της γεύσης οφείλεται στην οπισθορινική όσφρηση αποδεικνύει τη σημασία της ενδοσκόπησης ρινός και στις διαταραχές γεύσης.
– Εύχρηστα τεστ όσφρησης και γεύσης με τη βοήθεια των οποίων γίνεται διαχωρισμός των εξεταζομένων σε ανοσμικούς, υποσμικούς και νορμοσμικούς αναφορικά με την όσφρηση, και αγευσικούς, υπογευσικούς και φυσιολογικούς αναφορικά με τη γεύση.

1. Έλεγχος όσφρησης

Για τον έλεγχο της όσφρησης, χρησιμοποιούμε την ευρεία μορφή του οσφρητικού τεστ Sniffin Sticks (Burghart, Wedel, Γερμανία), το οποίο χρησιμοποιείται σε μεγάλο αριθμό ειδικών ιατρείων σε όλο τον κόσμο και είναι το προτεινόμενο τεστ όσφρησης από το Working Group on Olfaction and Gustation της Γερμανικής ΩΡΛ Εταιρείας. Το τεστ όσφρησης αποτελείται από τρία μέρη:
1. τεστ ουδού της όσφρησης (16 ερωτήσεις),
2. τεστ διακριτικής ικανότητας οσμών (16 ερωτήσεις), και
3. τεστ αναγνώρισης οσμών (16 ερωτήσεις).
Στις περιπτώσεις όπου το αποτέλεσμα του οσφρητικού τεστ δείχνει οσφρητική δυσλειτουργία χωρίς να μπορεί λόγω ανατομικών ανωμαλιών να ελεγχθεί ικανοποιητικά η οσφρητική σχισμή, ο έλεγχος ολοκληρώνεται με αξονική τομογραφία για τον αποκλεισμό ρινοκολπίτιδας της οσφρητικής σχισμής (Olfactory cleft disease) και με MRI εγκεφάλου για τον έλεγχο των κεντρικών δομών της όσφρησης.
Η εξέταση σε ορισμένες περιπτώσεις συμπληρώνεται με τον αντικειμενικό έλεγχο της ροής του αέρα από τη μύτη με Peak Nasal Inspiratory Flow (PNIF) ιδιαίτερα όταν μπορεί να συνυπάρχει χρόνια φλεγμονή του βλεννογόνου (π.χ. αλλεργική ρινίτιδα). Ο έλεγχος κατόπιν αποσυμφόρησης βοηθά στην καταγραφή της συμμετοχής της ρινικής απόφραξης στην οσφρητική δυσλειτουργία.

2.Έλεγχος γεύσης

Στον έλεγχο της γεύσης χρησιμοποιείται το τεστ taste strips (Burghart, Wedel, Γερμανία) 16 ερωτήσεων. Ο εξεταζόμενος καλείται να αναγνωρίσει τις γεύσεις του ξινού, αλμυρού, πικρού, γλυκού ή κενού από εμποτισμένα τεμάχια ειδικού χαρτιού σε διαφορετικές συγκεντρώσεις που τοποθετούνται στη γλώσσα του.

Και στα δύο τεστ (όσφρησης και γεύσης) ο ασθενής καλείται να επιλέξει την απάντηση που περιγράφει καλύτερα την παρουσιαζόμενη οσμή ή γεύση μεταξύ 3 ή 4 επιλογών ακόμα και όταν δεν έχει αναγνωρίσει καμία οσμή ή γεύση. Με την ολοκλήρωση της εξέτασης βγαίνει μια συνολική βαθμολογία των δοκιμασιών, βάσει της οποίας θα σας προτείνουμε τη κατάλληλη θεραπεία για το πρόβλημά σας.
Αν αντιμετωπίζετε κάποιο πρόβλημα, αν νιώθετε ότι η όσφρησή σας έχει μειωθεί ή ότι έχει αλλοιωθεί , ακόμα κι αν ξαφνικά κάποιες τροφές σας προκαλούν δυσάρεστη γεύση, πρέπει να εξετασθείτε άμεσα.

Η γεύση και η όσφρηση μας βοηθούν να αντιληφθούμε τις μυρωδιές και τις γεύσεις των ποτών και των φαγητών. Επίσης μας προστατεύουν από πιθανή δηλητηρίαση από αλλοιωμένο φαγητό ή ποτό (πχ ξινισμένο γάλα) και μας προειδοποιούν για διάφορους κινδύνους, όπως η φωτιά, το καυσαέριο, η διαρροή γκαζιού.

Η γεύση ενισχύεται από την όσφρηση. Για παράδειγμα, μπορεί κάποιος να τρώει ένα γαλακτομπούρεκο και να νιώθει τη γλυκιά του γεύση, συγχρόνως όμως νιώθει και τη μυρωδιά του φρέσκου βουτύρου. Αν δεν μπορούσε να νιώσει το άρωμα του βουτύρου, η γεύση δεν θα ήταν η ίδια.

Αν δεν μπορείτε να γευτείτε ή να μυρίσετε ένα φαγητό, μπορεί να προκληθούν και άλλα προβλήματα. Μπορεί να μειωθεί η όρεξή σας, ή να αρχίσετε να χρησιμοποιείτε περισσότερο αλάτι και ζάχαρη προκειμένου να βελτιώσετε τη γεύση με δυσμενείς επιπτώσεις για την υγεία σας.

Η απώλεια όσφρησης μπορεί να είναι μερική ή ολική, αν και η ολική είναι εξαιρετικά σπάνια. Όταν είναι ολική ονομάζεται ανοσμία, ενώ όταν είναι μερική ονομάζεται υποσμία. Η διαταραχή στην όσφρηση, ανάλογα με τον αιτιολογικό παράγοντα μπορεί να είναι προσωρινή ή μόνιμη.

[accordions id=”2196″]

[accordions id=”2206″]

Οι ρινικοί πολύποδες είναι οιδηματώδεις προεκβολές του ρινικού βλεννογόνου που εξορμώνται από διάφορους κόλπους και κυψέλες στο πρόσωπό μας.

Ο ασθενής συνήθως περιγράφει αίσθημα ρινικής συμφόρησης-απόφραξη, ρινόρροια, πόνο-αίσθημα πίεσης στο πρόσωπο, υποσμία – ανοσμία. Τα συμπτώματα διαρκούν μεγάλα χρονικά διαστήματα και ουσιαστικά ποτέ ο ασθενής δεν νιώθει απολύτως ελεύθερη την αναπνοή του.

Η διάγνωση τίθεται με πρόσθια ρινοσκόπιση ή και ενδοσκόπηση ρινός με άκαμπτο ή εύκαμπτο ενδοσκόπιο.

Η σταδιοποίση των ρινικών πολυπόδων εξαρτάτε από το μέγεθος και το χώρο που καταλαμβάνουν μέσα στη ρινική θαλάμη. Ενδεικτικά βλέπουμε μία σχηματική απεικόνιση της σταδιοποίησης:

Κλινικά σημεία που χρήσουν άμεσης διερεύνησης είναι τα εξής: Ετερόπλευρη συμπτωματολογία, Αιμορραγία, Κακοσμία, Οφθαλμικά σημεία (Περικογχικό οίδημα, Ερυθρότητα οφθαλμού, Διπλωπία / μείωση όρασης, υπερτελορισμός), Νευρολογικά σημεία.

Η αιτιολογία και η παθοφυσιολογία των ρινικών πολυπόδων είναι ακόμη άγνωστη.

Είναι πολύ σημαντική η συνεργασία Αλλεργιολόγου και Ωτορινολαρυγγολόγου για να μπορέσουν να βοηθηθούν ουσιαστικά οι ασθενείς με ρινική πολυποδίαση. Άσχετα από το αν οι πολύποδες έχουν αναπτυχθεί στο έδαφος μίας Αλλεργικής ηωσινοφιλικής Ρινίτιδας ή όχι επιβάλετε να γίνεται έλεγχος για αλλεργίες (ενδοεπιδερμικές δοκιμασίες νυγμού, δοκιμασίες RAST), διότι σε αρκετές περιπτώσεις οι πολύποδες μπορεί να είναι συνεπεία υπερευαισθησίας σε περιβαλλοντικά ή τροφικά αλλεργιογόνα, οπότε θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ο ασθενής με απευαισθητοποίηση προς τα εισπνεόμενα αλλεργιογόνα ή  διατροφολογικές τροποποιήσεις, ώστε να έχει ποιότητα ζωής.

Η θεραπεία των ρινικών πολυπόδων ΔΕΝ έχει ανακαλυφθεί και οι ασθενείς υποφέρουν από συχνά επεισόδια υποτροπών. Η χειρουργική αντιμετώπιση και αφαίρεση των ρινικών πολυπόδων ΔΕΝ μπορεί σε καμία περίπτωση να θεωρηθεί ότι θα έχει οριστικά θεραπευτικά αποτελέσματα. Η Ενδοσκοπική Αφαίρεση των Ρινικών Πολυπόδων (FESS), ( Αφαίρεση ρινικών πολυπόδων με ενισχυμένο shaver, Σχετικό Βίντεο ) προσφέρει  πολύ καλά αποτελέσματα, με ελάχιστο χρόνο νοσηλείας, χωρίς μετεγχειρητικό πόνο και επιπωματισμούς. Οι ρινικοί πολύποδες πρέπει να αφαιρούνται για να μπορεί ο ασθενής να αναπνεύσει και να προχωρήσει σε φαρμακευτική αγωγή ή και απευαισθητοποίηση προκειμένου να απολαύσει μεγάλες περιόδους χωρίς συμπτώματα.