Η αμυγδαλίτιδα μπορεί να επηρεάσει άτομα όλων των ηλικιών, αν και είναι πιο διαδεδομένη στα παιδιά. Οι αμυγδαλές είναι δύο λεμφαδένες που βρίσκονται στο πίσω μέρος του λαιμού. Χρησιμεύουν ως μέρος του ανοσοποιητικού συστήματος, βοηθώντας στην πρόληψη των λοιμώξεων με την παγίδευση παθογόνων μικροοργανισμών που εισέρχονται από το στόμα ή τη μύτη. Ωστόσο, η θέση και ο ρόλος τους τις καθιστούν ιδιαίτερα ευάλωτες σε φλεγμονές και λοιμώξεις.

Τι περιλαμβάνουν τα συμπτώματα της αμυγδαλίτιδας;

Τα συμπτώματα της αμυγδαλίτιδας υποδηλώνουν γενικά μια φλεγμονώδη αντίδραση σε λοίμωξη, είτε αυτή είναι ιογενής είτε βακτηριακή. Τα συμπτώματα ποικίλλουν σε σοβαρότητα από άτομο σε άτομο και μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Πόνο στο λαιμό, ιδίως κατά την κατάποση
• Κόκκινες και πρησμένες αμυγδαλές, μερικές φορές με ορατές λευκές κηλίδες ή πύον
• Βραχνάδα ή απώλεια φωνής
• Κακή αναπνοή
• Πυρετό και ρίγος
• Πρησμένοι λεμφαδένες στο λαιμό
• Πονοκέφαλο
• Πόνο στο αυτί
• Δυσκολία στην αναπνοή ή στον ύπνο λόγω απόφραξης του λαιμού

Πώς αντιμετωπίζεται η αμυγδαλίτιδα;

Η θεραπεία της αμυγδαλίτιδας εξαρτάται από την αιτία της λοίμωξης.

Για ιογενείς λοιμώξεις:

Οι περισσότερες περιπτώσεις αμυγδαλίτιδας προκαλούνται από ιούς, παρόμοιους με εκείνους που προκαλούν το κοινό κρυολόγημα ή τη γρίπη. Η θεραπεία επικεντρώνεται στην ανακούφιση των συμπτωμάτων, καθώς τα αντιβιοτικά είναι αναποτελεσματικά έναντι των ιών. Οι τρόποι φροντίδας στο σπίτι περιλαμβάνουν:

• Την κατανάλωση άφθονων υγρών
• Αρκετή ξεκούραση
• Παστίλιες ή σπρέι για τον λαιμό για την ανακούφιση από τον πονόλαιμο (για μεγαλύτερα παιδιά και ενήλικες)
• Γαργάρες με ζεστό αλατισμένο νερό
• Λήψη αναλγητικών, για να μειωθεί ο πυρετός και να ανακουφιστεί ο πόνος

Για βακτηριακές λοιμώξεις:

Εάν η αμυγδαλίτιδα προκαλείται από βακτηριακή λοίμωξη, όπως ο στρεπτόκοκκος ομάδας Α(Streptococcus pyogenes), χορηγούνται αντιβιοτικά για την εξάλειψη των βακτηρίων. Είναι πολύ σημαντικό να ολοκληρωθεί η λήψη των αντιβιοτικών όπως έχει συνταγογραφηθεί, ακόμη και αν τα συμπτώματα βελτιωθούν πριν ολοκληρωθεί η φαρμακευτική αγωγή, για να αποφευχθεί η επιστροφή της λοίμωξης και τυχόν επιπλοκές.

Μπορεί να προληφθεί η αμυγδαλίτιδα;

Αν και δεν είναι πάντα δυνατό να προλάβετε την πάθηση, υπάρχουν μέτρα που μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο:

• Πλύνετε τα χέρια σας σχολαστικά και συχνά, ιδίως μετά από βήχα, φτάρνισμα και πριν από το φαγητό, για να ελαχιστοποιήσετε τη μετάδοση μολυσματικών παραγόντων.
• Αποφύγετε τη στενή επαφή με άτομα που είναι άρρωστα
• Η ισορροπημένη διατροφή, η τακτική άσκηση και η εξασφάλιση επαρκούς ξεκούρασης μπορούν να ενισχύσουν το ανοσοποιητικό σύστημα.
• Σταματήστε το κάπνισμα. Το κάπνισμα ερεθίζει το λαιμό και μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο αμυγδαλίτιδας. Η αποφυγή του παθητικού καπνίσματος είναι επίσης ευεργετική.

Συμβουλευτείτε έναν γιατρό εάν εσείς ή το παιδί σας παρουσιάσετε συμπτώματα αμυγδαλίτιδας που επιδεινώνονται ή δεν βελτιώνονται μετά από 48 ώρες, δυσκολία στην αναπνοή ή στην κατάποση, σοβαρό πονόλαιμο ή επαναλαμβανόμενα περιστατικά αμυγδαλίτιδας, τα οποία μπορεί να υποδηλώνουν την ανάγκη για περαιτέρω θεραπεία, όπως αμυγδαλεκτομή.

Αμυγδαλεκτομή: Πότε είναι απαραίτητη;

Η αμυγδαλεκτομή, η χειρουργική αφαίρεση των αμυγδαλών, μπορεί να συνιστάται σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως:

• Χρόνια αμυγδαλίτιδα, δηλαδή αρκετά περιστατικά αμυγδαλίτιδας εντός ενός έτους
• Περιαμυγδαλικό απόστημα: Μια επιπλοκή κατά την οποία σχηματίζεται απόστημα δίπλα στην αμυγδαλή λόγω μόλυνσης
• Σημαντική διόγκωση των αμυγδαλών που προκαλεί αναπνευστικές δυσκολίες, υπνικήάπνοια ή δυσκολία στο φαγητό

Η απόφαση να υποβληθείτε σε αμυγδαλεκτομή θα πρέπει να λαμβάνεται σε συνεννόηση με τον γιατρό σας, λαμβάνοντας υπόψη τα πιθανά οφέλη και τους κινδύνους.

Η αμυγδαλίτιδα είναι μια συνηθισμένη πάθηση που, αν και δυσάρεστη, συνήθως δεν είναι σοβαρή και μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά με την κατάλληλη φροντίδα. Τα προληπτικά μέτρα, όπως η άσκηση καλής υγιεινής και η διατήρηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής, μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου αμυγδαλίτιδας. Για υποτροπιάζουσες ή σοβαρές περιπτώσεις, η διαβούλευση με έναν ειδικό είναι απαραίτητη για να καθοριστεί η καταλληλότερη πορεία δράσης, η οποία μπορεί να περιλαμβάνει αντιβιοτικά ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, αμυγδαλεκτομή.

Το ροχαλητό προκαλείται όταν αποφράσσεται μερικώς η αναπνευστική οδός προκαλώντας δονήσεις στους ιστούς της περιοχής οι οποίοι με τη σειρά τους παράγουν τον χαρακτηριστικό ήχο του ροχαλητού. Είναι μια από τις πιο κοινές διαταραχές που εντοπίζονται στη διάρκεια του ύπνου ενώ σύμφωνα με τα στοιχεία, το 55% των υγιών ενηλίκων ροχαλίζει περιστασιακά και το 25% συστηματικά. Τι συμβαίνει όμως όταν αυτό αφορά τα παιδιά; Εκτός από τις περιπτώσεις λοίμωξης του ανώτερου αναπνευστικού ή βουλωμένης μύτης κατά τις οποίες είναι παροδικό, το ροχαλητό στα παιδιά δεν είναι σύνηθες, ειδικά εάν είναι έντονο και συνεχόμενο, και μπορεί να υποδηλώνει την ύπαρξη σοβαρότερης αιτίας.

Οι αιτίες του ροχαλητού στα παιδιά

Το ροχαλητό στα παιδιά δεν πρέπει να είναι σύνηθες και όταν αυτό συμβαίνει πρέπει να αναζητηθεί άμεσα η αιτία του. Οι πιο συνηθισμένες αιτίες που προκαλούν ροχαλητό στα παιδιά είναι:

• Η σκολίωση του ρινικού διαφράγματος
• Οι υπερτροφικές αμυγδαλές
• Τα κρεατάκια
• Η παχυσαρκία
• Το παθητικό κάπνισμα
• Η αλλεργική ρινίτιδα
• Το άσθμα.

Όταν τα παιδιά δεν μπορούν να αναπνεύσουν σωστά δεν έχουν και την απαιτούμενη ποιότητα ύπνου. Αποτέλεσμα αυτού του μη ποιοτικού ύπνου είναι να εκδηλώνουν μέσα στην ημέρα κούραση, προβλήματα συμπεριφοράς όπως εκνευρισμός και ξεσπάσματα, αλλά και μειωμένη προσοχή και απόδοση στο σχολείο και τις λοιπές δραστηριότητες.

Η αντιμετώπιση του ροχαλητού στα παιδιά
Για να εξακριβωθεί αρχικά η πηγή του ροχαλητού στα παιδιά και στη συνέχεια να προταθούν οι τρόποι αντιμετώπισης, είναι απαραίτητη η επίσκεψη σε ΩΡΛ. Ένας ΩΡΛ είναι εκείνος που θα εξετάσει τη ρινική και στοματική κοιλότητα με εξετάσεις όπως η λαρυγγοσκόπηση και η ενδοσκόπηση μύτης, και θα εξακριβώσει την αιτία του ροχαλητού. Κατόπιν τούτου και ανάλογα με την αιτία, θα προτείνει το καταλληλότερο τρόπο αντιμετώπισης. Το ροχαλητό στα παιδιά μπορεί να αντιμετωπιστεί με:

• Αμυγδαλεκτομή, όταν η αιτία του ροχαλητού είναι οι υπετροφικές αμυγδαλές
• Αδενοτομή, όταν η αιτία του ροχαλητού είναι τα κρεατάκια.

Επίσης, το σταθερό πρόγραμμα ύπνου, η δημιουργία ιδανικών συνθηκών στο δωμάτιο (πχ άνεση, ησυχία, μειωμένος φωτισμός) αλλά και η μείωση του χρόνου που τα παιδιά εκτίθενται σε οθόνες πριν τον ύπνο μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να απολαμβάνουν περισσότερο τον ύπνο τους.

Το ροχαλητό είναι μια από τις πιο κοινές διαταραχές που εντοπίζονται στη διάρκεια του ύπνου. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 55% των υγιών ενηλίκων ροχαλίζει περιστασιακά και το 25% συστηματικά. Εμφανίζεται πιο συχνά στους άνδρες σε σχέση με τις γυναίκες ενώ τόσο το σωματικό βάρος όσο και η ηλικία φαίνεται ότι αποτελούν παράγοντες που επηρεάζουν την εμφάνισή του. Το ροχαλητό προκαλείται όταν αποφράσσεται μερικώς η αναπνευστική οδός προκαλώντας δονήσεις στους ιστούς της περιοχής οι οποίοι με τη σειρά τους παράγουν τον χαρακτηριστικό ήχο του ροχαλητού.

Τα αίτια που προκαλούν το ροχαλητό

Η μερική στένωση της αναπνευστικής οδού είναι εκείνη που προκαλεί το ροχαλητό. Τι μπορεί να προκαλέσει όμως τη στένωση της αναπνευστικής οδού; Μερικές αιτίες είναι:

• Η σκολίωση του ρινικού διαφράγματος
• Οι ρινικοί πολύποδες
• Οι υπερτροφικές αμυγδαλές
• Τα κρεατάκια
• Μαλακή υπερώα
• Ευμεγέθης γλώσσα

Παράλληλα, διάφοροι είναι και οι παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την εμφάνιση του ροχαλητού. Η ηλικία, το σωματικό βάρος, το κάπνισμα, το αλκοόλ, η υπερβολική κατανάλωση φαγητού πριν τον ύπνο και η κληρονομική προδιάθεση παίζουν σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση ή την επιδείνωση του ροχαλητού.

Οι επιπτώσεις του ροχαλητού

Το ροχαλητό έχει επιπτώσεις στην υγεία και την διάθεση τόσο του ατόμου που ροχαλίζει όσο και εκείνων που διαβιούν μαζί του. Σε ότι αφορά το άτομο που ροχαλίζει, πολύ συχνά έχει να αντιμετωπίσει:

• Κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων
• Έντονη υπνηλία καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας
• Προβλήματα συγκέντρωσης και απομνημόνευσης
• Πονοκέφαλο, ειδικά το πρωί
• Αίσθηση υπερβολικής κούρασης
• Διαταραχές στον ύπνο
• Μειωμένη σεξουαλική δραστηριότητα
• Κατάθλιψη και εναλλαγές διάθεσης
• Σύνδρομο υπνικής άπνοιας (Αν υποπτεύεστε ότι μπορεί να πάσχετε από σύνδρομο υπνικής άπνοιας, μπορείτε να συμπληρώσετε το δημοφιλές ερωτηματολόγιο ΠΑΡΚ, ΦΙΛΜ και να αξιολογήσετε μόνοι σας την υποψία σας. Συμπληρωματικά η κλίμακα ύπνου EPWORTH θα σας βοηθήσει να υπολογίσετε τη σοβαρότητα της κατάστασης).

Οι επιπτώσεις αυτές είναι κοινές και στα άτομα που ζουν μαζί με ένα άτομο που ροχαλίζει καθώς και εκείνοι επηρεάζονται άμεσα. Έτσι το ροχαλητό λαμβάνει και κοινωνικές διαστάσεις και δεν είναι σπάνιες οι περιπτώσεις που προκαλεί πρόβλημα στις ανθρώπινες σχέσεις.

Πώς αντιμετωπίζεται το ροχαλητό

Η επίσκεψη στον ΩΡΛ είναι επιβεβλημένη τόσο για την εξακρίβωση της πηγής του όσο και για τον τρόπο αντιμετώπισής του. Ο γιατρός ΩΡΛ με εξετάσεις όπως η λαρυγγοσκόπηση και η ενδοσκόπηση μύτης  μπορεί να εντοπίσει τη συγκεκριμένη αιτία που προκαλεί το ροχαλητό και κατόπιν να αποφασίσει για τον ενδεδειγμένο τρόπο αντιμετώπισης. Σε γενικές γραμμές, το ροχαλητό μπορεί να αντιμετωπιστεί με:

• Αλλαγή της ρουτίνας ύπνου
• Ύπνο στο πλάι και όχι ανάσκελα
• Ελαφρύ σήκωμα του κεφαλιού στον ύπνο, πχ με ένα μαξιλάρι
• Χρήση ρινικής ταινίας
• Χρήση ενός επιστομίου
• Αμυγδαλεκτομή
• Ειδικά εμφυτεύματα ή σκληρυντικές ουσίες στην μαλακή υπερώα
• Αφαίρεση ρινικών πολύποδων
• Πλαστική ρινικού διαφράγματος.

Η αλλαγή των συνηθειών που προκαλούν το ροχαλητό μπορεί επίσης να βοηθήσει στην αντιμετώπισή του. Η μείωση του σωματικού βάρους, η διακοπή του καπνίσματος και του αλκοόλ αλλά και η αποφυγή λήψης ηρεμιστικών χαπιών μπορούν να συμβάλλουν καθοριστικά στην αντιμετώπιση του ροχαλητού.

Το ρινικό διάφραγμα είναι η δομή εκείνη που χωρίζει τη ρινική κοιλότητα εσωτερικά σε δύο μέρη. Αποτελείται από χόνδρο στο μπροστινό μέρος και οστό στο πίσω μέρος του και είναι υπεύθυνο για τη διαμόρφωση του σχήματος της μύτης, τη σταθεροποίηση του ρινικού πλαισίου αλλά και τη γενικότερη καλή λειτουργία της αναπνοής. Υπό φυσιολογικές συνθήκες το ρινικό διάφραγμα είναι ίσιο ή παρουσιάσει ελαφριά κλίση η οποία όμως δεν δημιουργεί κάποιο πρόβλημα ούτε γίνεται αντιληπτή. Όταν όμως το ρινικό διάφραγμα είναι στραβό κατά ένα μεγάλο ποσοστό, ορίζεται ως σκολίωση και είναι η πάθηση εκείνη που δημιουργεί ποικίλα προβλήματα που χρίζουν αντιμετώπισης.

Τα αίτια της σκολίωσης του ρινικού διαφράγματος

Η σκολίωση του ρινικού διαφράγματος όταν δεν ξεπερνά ένα ποσοστό θεωρείται φυσιολογική και δεν εξετάζεται περαιτέρω. Όταν όμως το ποσοστό αυτό είναι τέτοιο που δημιουργεί προβλήματα, η συμβουλή των ειδικών είναι απαραίτητη. Η σκολίωση του ρινικού διαφράγματος μπορεί να είναι αποτέλεσμα:

• Τραυματισμού (πχ από τροχαίο, αθλητική δραστηριότητα κτλ)
• Κληρονομικότητα

Τα συμπτώματα της σκολίωσης του ρινικού διαφράγματος

Όταν το ρινικό διάφραγμα παρουσιάσει σκολίωση αυτό που ουσιαστικά συμβαίνει είναι να εμποδίζεται η φυσιολογική είσοδος του αέρα, προκαλώντας μερικά δυσάρεστα συμπτώματα στους ασθενείς. Τα κυριότερα συμπτώματα της σκολίωσης του ρινικού διαφράγματος είναι:

• Δυσκολία στην αναπνοή
• Μπούκωμα (ρινική συμφόρηση)
• Ρινορραγίες    
• Ιγμορίτιδες
• Ξηροστομία
• Οπισθορρινική καταρροή
• Υπνική άπνοια
• Πόνος στο κεφάλι ή/και το πρόσωπο
• Ροχαλητό

Η διάγνωση και η αντιμετώπιση της σκολίωσης του ρινικού διαφράγματος

Η σκολίωση μπορεί να διαγνωστεί με τη λήψη ιστορικού και κλινική εξέταση ενώ συνήθως απαιτείται και ενδοσκοπικός έλεγχος με τη χρήση κάμερας ώστε να εξακριβωθεί ή να αποκλειστεί η ύπαρξη άλλων παραγόντων που μπορεί να επηρεάζουν την κατάσταση. Η σκολίωση του ρινικού διαφράγματος μπορεί να αντιμετωπιστεί με χειρουργική επέμβαση, γνωστή και ως πλαστική ρινικού διαφράγματος κατά την οποία το διάφραγμα επανέρχεται σε φυσιολογική θέση. Είναι μια ανώδυνη επέμβαση που δεν απαιτεί μεγάλο διάστημα νοσηλείας του ασθενή στο νοσοκομείο ενώ και η αποθεραπεία επιτυγχάνεται σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Σε περίπτωση ωστόσο που συνυπάρχουν και άλλες παθήσεις, όπως πχ αλλεργική ρινίτιδα, ρινικοί πολύποδες κ.α, η κατάσταση του ασθενούς και τα οφέλη του χειρουργείου αξιολογούνται συνολικά και του προτείνουμε την κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση είτε χειρουργική είτε φαρμακευτική είτε συνδυασμός και των δύο.  Αν το πρόβλημα είναι και αισθητικής φύσης, η πλαστική ρινικού διαφράγματος μπορεί να συνδυαστεί και με ρινοπλαστική.

Συναφή άρθρα:

Διόρθωσης Σκολίωσης Ρινικού Διαφράγματος και Συρρίκνωσης Ρινικών Κογχών

Αλλεργική ρινίτιδα – όλα όσα θέλετε να μάθετε 

Πολύποδες ρινός και πώς αντιμετωπίζονται

Τα κρεατάκια στη μύτη, επιστημονικά γνωστά ως αδενοειδείς εκβλαστήσεις, είναι μικρές μάζες ιστού που βρίσκονται στον φάρυγγα, πάνω από τις αμυγδαλές. Τα κρεατάκια αναπτύσσονται μέχρι και το 5^ο έτος της ζωής ενός παιδιού ενώ αρχίζουν να συρρικνώνονται από την ηλικία των 7 ετών και μέχρι την ενηλικίωσή του. Σε περιπτώσεις όμως που τα κρεατάκια διογκωθούν σε βαθμό που να προκαλέσουν προβλήματα, πρέπει να αφαιρούνται καθώς ενέχουν κινδύνους.

Τα συμπτώματα

Όταν τα κρεατάκια είναι αρκετά διογκωμένα μπορεί να προκαλέσουν:

• Ρινική συμφόρηση
• Δυσκολία αναπνοής από τη μύτη
• Ροχαλητό
• Πονόλαιμο
• Προβλήματα στον ύπνο
• Πρήξιμο στους αδένες του λαιμού
• Δυσκολία στην κατάποση
• Προβλήματα ακοής
• Ωτίτιδες
• Υπνική άπνοια
• Σύγκλειση των δοντιών με αποτέλεσμα να επηρεάζεται το σχήμα της γνάθου και ο ασθενής να αποκτά ένα «αδενοειδές προσωπείο»
• Αλλαγή της χροιάς της φωνής.

Η διαδικασία της αφαίρεσης

Τα κρεατάκια από μόνα τους δεν προκαλούν προβλήματα, όταν όμως διογκωθούν σε βαθμό που να προκαλούν τα παραπάνω (και όχι μόνο) προβλήματα πρέπει να αφαιρούνται. Η διαδικασία που ακολουθείται για την αφαίρεσή τους είναι απλή. Κατόπιν του απαραίτητου προεγχειρητικού ελέγχου, ο μικρός ασθενής εισέρχεται στο χειρουργείο. Η επέμβαση γίνεται με γενική αναισθησία και είτε με τα κλασικά εργαλεία είτε ενδοσκοπικά είτε ακόμα και με πιο αναίμακτες τεχνικές ο γιατρός αφαιρεί πλήρως τα κρεατάκια. Η επέμβαση διαρκεί περίπου 15 λεπτά ενώ δεν απαιτείται παραμονή του ασθενούς στην κλινική και είναι σε θέση να επιστρέψει στο σπίτι του. Η επέμβαση δεν προκαλεί ιδιαίτερο πόνο και οποιαδήποτε ενόχληση αντιμετωπίζεται με απλά παυσίπονα για 2-3 ημέρες. Ταυτόχρονα χορηγείται και αντιβιοτική αγωγή για την αποφυγή ενδεχόμενης επιμόλυνσης ενώ καλό είναι να ακολουθηθεί και μια προσεγμένη διατροφή (πχ γάλα, γιαούρτι, σούπες, ζελέ κτλ σε θερμοκρασία δωματίου) ώστε να μην τραυματιστεί η περιοχή . Ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει στο σχολείο του μετά από περίπου μια εβδομάδα.

Τα κρεατάκια δεν προκαλούν προβλήματα και αρχίζουν να υποχωρούν μετά από κάποια συγκεκριμένη ηλικία ενώ τείνουν να εξαφανίζονται εντελώς στην ενήλικη ζωή. Η αφαίρεσή τους προτείνεται μόνο στην περίπτωση εμφάνισης επιπλοκών αλλά ακόμα και σε αυτή την περίπτωση η διαδικασία είναι απλή και δεν περιλαμβάνει μεγάλη ταλαιπωρία για τους μικρούς ασθενείς.

Οι αδενοειδείς εκβλαστήσεις (κρεατάκια) αποτελούν μέρος του ανοσοποιητικού συστήματος. Οι αδενοειδείς εκβλαστήσεις είναι πολύ χρήσιμες στα μωρά και στα παιδιά, κατά την ενήλικη ζωή όμως η χρησιμότητά τους μειώνεται και σταδιακά ατροφούν. Παρότι μπορείτε πολύ εύκολα να δείτε τις αμυγδαλές σας, αν σταθείτε μπροστά σε ένα καθρέπτη και ανοίξετε το στόμα σας τα κρεατάκια δεν είναι το ίδιο εμφανή, γιατί βρίσκονται στο τέλος της μύτης και πίσω από τη σταφυλή. Όπως οι αμυγδαλές έτσι και τα κρεατάκια λειτουργούν ως γραμμή άμυνας του οργανισμού σε εισβολείς όπως βακτηρίδια και ιοί. Καθώς παγιδεύουν τα μικρόβια, διογκώνονται και πρήζονται περιοδικά. Αυτή η διόγκωση μπορεί να υποχωρήσει μετά από λίγο καιρό ή να παραμείνει μόνιμα. Η διάγνωση της υπερτροφίας των αδενοειδών εκβλαστήσεων, γίνεται στο ιατρείο. Το παιδί δεν χρειάζεται να υποβληθεί σε ακτινογραφία. Με τη χρήση κάμερας και εύκαμπτων ενδοσκοπίων από τη μύτη έχουμε πρόσβαση στη περιοχή και καλή ορατότητα. Έτσι μπορούμε να προτείνουμε την κατάλληλη αντιμετώπιση είτε φαρμακευτική είτε χειρουργική, ανάλογα με την έκταση του προβλήματος.
Θεραπεία
Η φαρμακευτική αντιμετώπιση της υπερτροφίας των αδενοειδών εκβλαστήσεων γίνεται με ρινικά σπρέι, πλύσεις με φυσιολογικό ορό και αντιβιοτική αγωγή, ανάλογα με την έκταση του προβλήματος.
Η χειρουργική αφαίρεσή τους, προτείνεται βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων και ενδείξεων. Το χειρουργείο γίνεται με γενική αναισθησία. Το παιδί θα εισαχθεί την ημέρα της επέμβασης, νωρίς το πρωί. Λεπτομερείς οδηγίες μπορείτε να βρείτε στον σύνδεσμο. Η διάρκεια του χειρουργείου είναι περίπου 10 λεπτά, αλλά ο συνολικός χρόνος μέχρι να επιστρέψει το παιδί στους γονείς του είναι κατά προσέγγιση μία ώρα. Η αφαίρεση της υπερτροφικής μάζας γίνεται μέσω του στόματος, είτε με τη κλασική μέθοδο του ξέστρου είτε ενδοσκοπικά μέσω της μύτης. Το απόγευμα το παιδί παίρνει εξιτήριο και η ανάρρωση του ολοκληρώνεται στις επόμενες τρεις ημέρες.

Ενδείξεις και αντενδείξεις αδενοειδεκτομής

Ενδείξεις:
1. Ροχαλητό και άπνοια
2. Οξεία μέση εκκριτική ωτίτιδα κατ επανάληψη
3. Χρόνια μέση εκκριτική ωτίτιδα
4. Δυσκολία στην αναπνοή
5. Ρινοφαρυγγίτιδες
6. Χρόνια ή οξεία υποτροπιάζουσα αδενοειδίτιδα.
Αντενδείξεις:
1. Λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού
2. Υπερωιοσχιστία
3. Διαταραχές της πήξης του αίματος

Είναι η πιο συνηθισμένη από τις παθήσεις που ταλαιπωρούν τα αυτάκια των μικρών παιδιών. Όταν ένα παιδί πάσχει από μια ιογενή ή μικροβιακή λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού, ή ακόμα κι όταν εκτεθεί σε περιβάλλον με αλλεργιογόνα, η μύτη του αρχίζει σταδιακά να «μπουκώνει» και να παράγεται ποσότητα παχύρευστης βλέννας.
Στο πίσω μέρος της μύτης υπάρχει ένα άνοιγμα που ονομάζεται ευσταχιανή σάλπιγγα και βοηθάει στον αερισμό αλλά και την εξίσωση της πίεσης του χώρου που βρίσκεται πίσω από το τύμπανο με τον ατμοσφαιρικό αέρα. Με την παραγωγή της παχύρευστης βλέννας, αλλά και της πιθανής υπερτροφίας των αδενοειδών εκβλαστήσεων αρχίζει να κλείνει και να δυσλειτουργεί αυτό το άνοιγμα. Ως συνέπεια μαζεύεται υγρό στο χώρο πίσω από τύμπανο (= μέση εκκριτική ωτίτιδα), το οποίο δυνητικά μπορεί να κάνει φλεγμονή (=οξεία μέση εκκριτική ωτίτιδα).
Αν το υγρό παραμείνει εκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της ακοής του παιδιού. Σε πολλές περιπτώσεις εξαφανίζεται από μόνο του, οπότε η ακοή επανέρχεται στο φυσιολογικό.  Επιβάλλεται η συχνή παρακολούθηση του παιδιού που παθαίνει τακτικά μέση εκκριτική ωτίτιδα  προκειμένου να αποκατασταθεί ο αερισμός του μέσου ωτός χωρίς να περεταίρω επιπλοκές (απώλεια ακοής, glue ear, ρήξη τυμπάνου).
Το βασικότερο σύμπτωμα της οξείας μέσης εκκριτικής ωτίτιδα είναι ο πόνος στο αυτί. Το μικρότερο παιδί μπορεί να κλαίει και να πιάνει τα αυτιά του. Επίσης μπορεί να μην έχει διάθεση να φάει ή να ανεβάσει πυρετό. Το μεγαλύτερο παιδί εκτός από το πόνο και τη κακή διάθεση, θα αναφέρει ότι νιώθει το αυτί του μπουκωμένο. Κάποιες φορές μπορεί ακόμα και να εμφανιστεί υγρό στο αυτάκι του. Το παιδί θα πρέπει να εξετασθεί άμεσα από Παιδίατρο ή Ωτορινολαρυγγολόγο, προκειμένου να διαγνωσθεί το πρόβλημα και να λάβει φαρμακευτική αγωγή. Σε παιδιά κάτω των 2 ετών η αντιβιοτική αγωγή είναι μονόδρομος, ενώ σε μεγαλύτερα παιδιά μπορεί και να αποφευχθεί με τη προϋπόθεση ότι υπάρχει η δυνατότητα παρακολούθησης.

Το ιστορικό της νόσου που θα περιγραφεί από τους γονείς είναι μεγάλης σημασίας και βοηθάει το γιατρό στη διάγνωση. Στο τμήμα των Ερωτηματολογίων  θα βρείτε την κάρτα αξιολόγησης της σοβαρότητας της νόσου, την οποία μπορείτε να συμπληρώσετε και να τυπώσετε ή να την στείλετε ηλεκτρονικά. Απευθύνεται σε γονείς και είναι ένα χρήσιμο εργαλείο που δίνει τη δυνατότητα να επιλεγεί η καλύτερη θεραπευτική προσέγγιση για το παιδί σας, μετά τη κλινική εξέταση.

Επικοινωνήστε άμεσα με τον ιατρό που παρακολουθεί το παιδί σας αν:

• Το παιδί παρουσιάσει ραγδαία επιδείνωση μετά το πρώτο 24ωρο ή δεν παρουσιάσει βελτίωση μετά τις δύο πρώτες ημέρες.
• Αν είναι κάτω από 2 ετών
• Αν δείτε υγρό να βγαίνει από το αυτάκι του
• Αν το παιδί παρουσιάσει έντονο πονοκέφαλο και ζάλη σε συνδυασμό με το πόνο στο αυτί.

Η Άπνοια είναι η διακοπή της αναπνοής (ροής του αέρα) πάνω από 10 δευτερόλεπτα. Έχουμε τρία είδη υπνικής άπνοιας: την Κεντρική, όταν η διακοπή της διόδου αέρα από την μύτη και το στόμα κατά την διάρκεια του ύπνου συνδυάζεται με απουσία κινήσεων των αναπνευστικών μυών, την Περιφερική, που παρουσιάζεται παρόλο που οι αναπνευστικοί μύες λειτουργούν και την Μικτή, όταν έχουμε και περιφερικές και κεντρικές υπνικές άπνοιες.

Σύνδρομο αποφρακτικής υπνικής άπνοιας ονομάζουμε το σύνολο των κλινικών εκδηλώσεων και επιπτώσεων στον οργανισμό, που είναι αποτέλεσμα της Περιφερικής ή της Μικτής Υπνικής Άπνοιας.

Το ροχαλητό είναι ο θόρυβος που παράγεται από την δόνηση δομών του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος. Στις δομές αυτές περιλαμβάνονται η μαλθακή υπερώα, οι παρίσθμιες καμάρες, το τοίχωμα του φάρυγγα και γενικότερα τα μαλακά μόρια στο ανώτερο αεραγωγό σύστημα μέχρι τις φωνητικές χορδές. Το ροχαλητό εμφανίζεται στην εισπνοή αλλά μπορεί να εμφανιστεί και στην εκπνοή. Το φάσμα των συχνοτήτων που εμπεριέχει είναι πολύ μεγάλο (10.000 hz) και εξαρτάται από το στάδιο του ύπνου, την θέση του ασθενούς, το βάρος του και από πολλούς άλλους παράγοντες. Οποιαδήποτε αιτία ελαττώνει τον μυϊκό τόνο των διαστολέων μυών του φάρυγγα (πχ χρήση αλκοόλ), αυξάνει τις αντιστάσεις μέσα στο φάρυγγα και μπορεί να προκαλέσει ροχαλητό

Τα αίτια του συνδρόμου υπνικής άπνοιας είναι βασικά η απόφραξη της ανώτερης αναπνευστικής οδού για διάφορους λόγους, ενώ παράγοντες που συμβάλουν και επιδεινώνουν το ήδη υπάρχον πρόβλημα είναι η παχυσαρκία, τα νευρομυικά νοσήματα, η κατανάλωση αλκοόλ πριν τον ύπνο, η λήψη υπνωτικών χαπιών και η ηλικία.

Η απόφραξη των ανωτέρων αναπνευστικών οδών (mechanical loads) μπορεί να οφείλεται σε πολλές αιτίες, όπως:

• Απόφραξη της μύτης που μπορεί να προκαλείται από Σκολίωση ρινικού διαφράγματος, Αλλεργική ρινίτιδα, Αγγειοκινητική ρινίτιδα, Χρόνιες φλεγμονές ρινός – παραρρινίων, Φαρμακευτική ρινίτιδα, ή ακόμα και προβλήματα στη Ρινική βαλβίδα.
• Απόφραξη ρινοφάρυγγα που οφείλεται σε Υπερτροφία αδενοειδών εκβλαστήσεων ή σε Χωροκατακτητικές εξεργασίες.
• Απόφραξη στοματοφάρυγγα, με πληθώρα αιτιολογικών παραγόντων όπως Μακρογλωσσία – Πτώση της γλώσσης προς τα πίσω, Υπερτροφία αμυγδαλών, Χαλαρή και πλαδαρή μαλθακή υπερώα, Υπερμεγέθη σταφυλή, μεγάλη πτύχωση και υπερτροφία του βλεννογόνου στην περιοχή του φάρυγγα, Ογκοι, Μετατραυματικές ή μετεγχειρητικές συμφύσεις.
• Απόφραξη υποφάρυγγα από πτώση της γλώσσας προς τα οπίσω, όγκους – φλεγμονές – κύστεις επιγλωττίδας, όγκους – φλεγμονές – κύστεις λάρυγγα/υποφάρυγγα, μεγάλη πτύχωση και υπερτροφία βλεννογόνου.
• Κρανιοπροσωπικές ανωμαλίες, όπως Οπισθογναθία, Μικρογναθία, κατωφερέστερη θέση του υοειδούς οστού, που ελαττώνουν την διάμετρο της αεροφόρου οδού.

Τα συμπτώματα του συνδρόμου υπνικής άπνοιας που πρέπει να γνωρίζουμε και να αναζητήσουμε ιατρική βοήθεια αν μας παρουσιαστούν εκτός από το ροχαλητό είναι:

Νυχτερινοί ιδρώτες, Υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας, Αίσθημα κόπωσης, Ανήσυχος και ταραγμένος ύπνος, Διακοπές της αναπνοής, Πρωινός πονοκέφαλος, Αίσθηση βάρους στο κεφάλι, Ξηροστομία, και Συχνουρία.

Η διερεύνηση του ροχαλητού από εξειδικευμένο Ωτορινολαρυγγολόγο, περιλαμβάνει φυσική εξέταση, ενδοσκόπηση του ανώτερου αναπνευστικού με οπτικές ίνες, κεφαλομετρική ανάλυση ακόμα και ενδοσκόπηση υπό νάρκωση αν κριθεί απαραίτητο. Μετά την ολοκλήρωση του ελέγχου είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε αν υπάρχει αποφρακτικό αίτιο και που ακριβώς βρίσκεται αυτό, για να προχωρήσουμε στο σχεδιασμό της αποκατάστασης η οποία μπορεί να είναι φαρμακευτική ή και χειρουργική. Ανάλογα με την ανατομική θέση αλλά και την έκταση του προβλήματος έχουμε στη διάθεσή μας μεγάλο εύρος χειρουργικών επεμβάσεων που τις εφαρμόζουμε μεμονωμένα ή συνδυαστικά προκειμένου να προσφέρουμε στον ασθενή μας το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.

Η αμυγδαλεκτομή σε περίπτωση υπερτροφίας αμυγδαλών, έχει πολύ καλά αποτελέσματα.

Η σταφυλοφαρυγγοϋπερώιος πλαστική έχει πολλές παραλλαγές και ο σχεδιασμός του χειρουργείου γίνεται εξατομικευμένα ανάλογα με τις ανάγκες του ασθενούς.

Εδώ βλέπουμε σχηματικά ένα παράδειγμα συνδυασμού αμυγδαλεκτομής και σταφυλοφαρυγγοϋπερώιου πλαστικής που σε επιλεγμένους ασθενείς μπορεί να βελτιώσει το δείκτη άπνοιας-υπόπνοιας πάνω από 50% !!!![i],[ii].

Μία άλλη χειρουργική τεχνική που όμως μπορεί να ωφελήσει πολύ μικρό αριθμό ασθενών είναι η φαρυγγοπλαστική μέσω προώθησης της σκληρής υπερώας.

Ενώ εξίσου διαδεδομένη είναι και η Ζ-υπερώιος πλαστική, για επιλεγμένους ασθενείς.

Η εφαρμογή ραδιοσυχνοτήτων στη μαλθακή υπερώα, σε συνδυασμό με την αμυγδαλεκτομή προσφέρει πολύ καλά αποτελέσματα, χωρίς να χρειάζεται να προχωρήσουμε σε εκτεταμένες χειρουργικές παρεμβάσεις.

H εφαρμογή εμφυτευμάτων με τη μέθοδο Pillar προσφέρει επίσης μεγάλη βελτίωση, μέσω της σκλήρυνσης  που προκαλεί στην υπερώα αποτρέποντας την έντονη παλμική της κίνηση και την πρόκληση ροχαλητού κατά τη διάρκεια του ύπνου.

Στην περίπτωση που ο ασθενής έχει δυσχέρεια στην αναπνοή από την μύτη, είτε λόγο σκολίωσης του ρινικού διαφράγματος είτε λόγω υπερτροφίας των κάτω ρινικών κογχών, η χειρουργική αποκατάσταση θα του δώσει ποιότητα ζωής και «ήσυχο» ύπνο. Ο έλεγχος για την ύπαρξη Αλλεργικής Ρινίτιδας και η θεραπεία της θα συμβάλουν στην αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση του Υπνικής Άπνοιας.

Η μελέτη ύπνου είτε σε νοσοκομείο είτε στο σπίτι, είναι ιδιαίτερα χρήσιμη, γιατί αυτή θα καθορίσει τη σοβαρότητα του προβλήματος. Στη περίπτωση που ο δείκτης υπνικής άπνοιας είναι μεγάλος, η χρήση CPAP είναι μονόδρομος. Οι χειρουργικές τεχνικές μπορούν να προσφερθούν σε ασθενείς που έχουν ανάγκη μεγάλων πιέσεων στη CPAP προκειμένου να ευεργετηθούν από τη μάσκα εφαρμόζοντας  μικρότερες πιέσεις.

Η συνεργασία Ωτορινολαρυγγολόγου και Πνευμονολόγου είναι απαραίτητη προκειμένου ο ασθενής να αντιμετωπισθεί σωστά και να ευεργετηθεί από τις σύγχρονες θεραπευτικές μεθόδους, με την μικρότερη δυνατή επιβάρυνση.

Αν υποπτεύεστε ότι μπορεί να πάσχετε από σύνδρομο υπνικής άπνοιας, μπορείτε να συμπληρώσετε το δημοφιλές ερωτηματολόγιο ΠΑΡΚ, ΦΙΛΜ  και να αξιολογήσετε μόνοι σας την υποψία σας. Συμπληρωματικά η κλίμακα ύπνου EPWORTH θα σας βοηθήσει να υπολογίσετε τη σοβαρότητα της κατάστασης.

[i] Acta Otolaryngol. 2012 May;132(5):570. 15-year efficacy of uvulopalatopharyngoplasty based on objective and subjective data. Browaldh N1, Friberg D, Svanborg E, Nerfeldt P.

[ii] Otolaryngol Head Neck Surg. 2000 Sep;123(3):179-82. Efficacy of uvulopalatopharyngoplasty in unselected patients with mild obstructive sleep apnea. Senior BA1, Rosenthal L, Lumley A, Gerhardstein R, Day R.