Η βραχνάδα μετά από κρυολόγημα είναι συχνό σύμπτωμα και, στις περισσότερες περιπτώσεις, υποχωρεί καθώς περνά η ίωση. Μερικές φορές όμως η φωνή παραμένει τραχιά, αδύναμη ή κουρασμένη για αρκετές εβδομάδες, ακόμη κι όταν ο πυρετός, ο πονόλαιμος και η καταρροή έχουν εξαφανιστεί. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει σοβαρό πρόβλημα, αλλά δείχνει ότι ο λάρυγγας και οι φωνητικές χορδές δεν έχουν ακόμη επανέλθει πλήρως ή ότι συνυπάρχει ένας επιπλέον ερεθιστικός παράγοντας.
Η διάρκεια της βραχνάδας, ο τρόπος με τον οποίο ξεκίνησε, οι απαιτήσεις της καθημερινής χρήσης της φωνής και η παρουσία άλλων συμπτωμάτων βοηθούν τον ΩΡΛ να ξεχωρίσει μια παρατεταμένη μεταϊική λαρυγγίτιδα από την παλινδρόμηση, τη φωνητική καταπόνηση ή μια διαφορετική πάθηση του λάρυγγα.
Γιατί αλλάζει η φωνή μετά από μια ίωση;
Η φωνή παράγεται όταν οι δύο φωνητικές χορδές πλησιάζουν μεταξύ τους και πάλλονται με τη ροή του αέρα. Κατά τη διάρκεια ενός κρυολογήματος, ο βλεννογόνος του λάρυγγα μπορεί να παρουσιάσει φλεγμονή και οίδημα. Οι πρησμένες φωνητικές χορδές δεν πάλλονται με την ίδια ακρίβεια, με αποτέλεσμα η φωνή να ακούγεται βραχνή, βαριά ή «σπασμένη».
Η οξεία λαρυγγίτιδα συνήθως βελτιώνεται μέσα σε μία έως δύο εβδομάδες. Η αποκατάσταση όμως δεν είναι πάντοτε ταυτόχρονη με την υποχώρηση των υπόλοιπων συμπτωμάτων. Ο επίμονος βήχας, η ξηρότητα, η συχνή προσπάθεια καθαρισμού του λαιμού και η επιστροφή σε έντονη ομιλία μπορούν να συντηρήσουν τον ερεθισμό.
Οι συχνότερες αιτίες που ευθύνονται για την βραχνάδα μετά από κρυολόγημα
Παρατεταμένη λαρυγγίτιδα
Μετά την ίωση μπορεί να παραμείνει ήπιο οίδημα στις φωνητικές χορδές. Η φωνή βελτιώνεται σταδιακά, αλλά κουράζεται εύκολα ή γίνεται πιο βραχνή προς το τέλος της ημέρας. Αν ο ασθενής συνεχίζει να βήχει ή να καθαρίζει συνεχώς τον λαιμό του, οι φωνητικές χορδές χτυπούν επανειλημμένα μεταξύ τους και η επούλωση καθυστερεί.
Καταπόνηση των φωνητικών χορδών
Πολλοί προσπαθούν να μιλήσουν κανονικά ενώ έχουν λαρυγγίτιδα. Η δυνατή ομιλία, οι πολύωρες τηλεφωνικές συνομιλίες, το τραγούδι ή η ομιλία σε θορυβώδες περιβάλλον αυξάνουν τη μηχανική πίεση στις ήδη ερεθισμένες χορδές. Ιδιαίτερα ευάλωτοι είναι εκπαιδευτικοί, τραγουδιστές, πωλητές και επαγγελματίες που χρησιμοποιούν διαρκώς τη φωνή τους.
Ούτε ο ψίθυρος αποτελεί πάντα λύση. Όταν γίνεται πιεστικά, μπορεί να προκαλεί επιπλέον μυϊκή ένταση. Προτιμάται ήρεμη ομιλία σε άνετη ένταση, με συχνά διαλείμματα.
Λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση
Η παλινδρόμηση μπορεί να ερεθίζει τον λάρυγγα και να παρατείνει τη βραχνάδα. Δεν συνοδεύεται πάντοτε από κλασική καούρα. Μπορεί να προκαλεί πρωινή βραχνάδα, αίσθημα βλέννας, κόμπο στον λαιμό, ξηρό βήχα ή συχνό καθάρισμα του λαιμού.
Ωστόσο, η βραχνάδα από μόνη της δεν αρκεί για να τεθεί διάγνωση παλινδρόμησης. Οι κατευθυντήριες οδηγίες δεν συνιστούν εμπειρική θεραπεία με αντιπαλινδρομικά φάρμακα για μεμονωμένη δυσφωνία χωρίς προηγούμενη αξιολόγηση του λάρυγγα. Χρειάζεται συσχέτιση των συμπτωμάτων με τα ευρήματα της εξέτασης.
Μυϊκή ένταση και λανθασμένη φωνητική αντιστάθμιση
Όταν η φωνή δεν βγαίνει εύκολα, ο ασθενής συχνά σφίγγει ασυναίσθητα τους μυς του λαιμού για να ακουστεί. Ακόμη και όταν η αρχική φλεγμονή υποχωρήσει, αυτός ο τρόπος ομιλίας μπορεί να παραμείνει ως συνήθεια. Η φωνή ακούγεται πιεσμένη και απαιτεί όλο και μεγαλύτερη προσπάθεια. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η φωνοθεραπεία μπορεί να αποκαταστήσει πιο υγιή τεχνική παραγωγής φωνής.
Καλοήθεις αλλοιώσεις των φωνητικών χορδών
Έντονος βήχας ή υπερβολική χρήση της φωνής μπορεί να συμβάλουν στην εμφάνιση οζιδίων, πολύποδα ή, σπανιότερα, αιμορραγίας φωνητικής χορδής. Η ξαφνική απώλεια της φωνής μετά από φωνητική προσπάθεια χρειάζεται άμεση εκτίμηση και πλήρη φωνητική ανάπαυση μέχρι να εξεταστεί ο λάρυγγας.
Τι μπορείτε να κάνετε για να βοηθήσετε τη φωνή;
- Μειώστε προσωρινά τη διάρκεια και την ένταση της ομιλίας.
- Πίνετε επαρκή ποσότητα νερού και περιορίστε την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.
- Αποφύγετε το κάπνισμα, το παθητικό κάπνισμα και χώρους με έντονους ερεθιστικούς καπνούς.
- Μην καθαρίζετε συνεχώς τον λαιμό σας. Προτιμήστε μια γουλιά νερό ή μια ήπια κατάποση.
- Χρησιμοποιήστε υγραντήρα όταν ο αέρας του χώρου είναι πολύ ξηρός.
- Αποφύγετε φωνές, τραγούδι και ομιλία πάνω από θόρυβο μέχρι να αποκατασταθεί η φωνή.
- Αν υπάρχουν συμπτώματα παλινδρόμησης, αποφύγετε μεγάλα γεύματα αργά το βράδυ και συζητήστε την κατάλληλη αντιμετώπιση με γιατρό.
Τα αντιβιοτικά δεν βοηθούν συνήθως τη βραχνάδα από ιογενή λαρυγγίτιδα. Επίσης, κορτικοστεροειδή και φάρμακα για την παλινδρόμηση δεν πρέπει να λαμβάνονται χωρίς διάγνωση και ιατρική καθοδήγηση. Ορισμένα αποσυμφορητικά ή αντιισταμινικά μπορεί να ξηραίνουν τον βλεννογόνο και να κάνουν τη φωνή πιο δύσχρηστη.
Πότε η βραχνάδα μετά από κρυολόγημα χρειάζεται λαρυγγοσκόπηση;
Η λαρυγγοσκόπηση επιτρέπει στον ΩΡΛ να δει άμεσα τις φωνητικές χορδές, την κινητικότητά τους και τυχόν φλεγμονή ή αλλοίωση. Σύμφωνα με τις οδηγίες της Αμερικανικής Ακαδημίας Ωτορινολαρυγγολογίας, η δυσφωνία που δεν βελτιώνεται μέσα σε τέσσερις εβδομάδες πρέπει να αξιολογείται με λαρυγγοσκόπηση. Ο έλεγχος μπορεί να γίνει νωρίτερα όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου ή ανησυχητικά συμπτώματα.
Ζητήστε ταχύτερα ΩΡΛ εκτίμηση αν η βραχνάδα συνοδεύεται από δυσκολία στην αναπνοή ή στην κατάποση, αίμα, πόνο που επιμένει, ψηλαφητό εξόγκωμα στον λαιμό, ανεξήγητη απώλεια βάρους ή πόνο που αντανακλά στο αυτί. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε καπνιστές και σε ασθενείς που έχουν υποβληθεί πρόσφατα σε επέμβαση ή διασωλήνωση.
Πώς γίνεται η διάγνωση και η θεραπεία;
Ο ΩΡΛ θα ρωτήσει πότε ξεκίνησε η βραχνάδα μετά από κρυολόγημα, αν μεταβάλλεται μέσα στην ημέρα, πόσο χρησιμοποιείται η φωνή και αν υπάρχουν συμπτώματα παλινδρόμησης, αλλεργίας ή δύσπνοιας. Με εύκαμπτη λαρυγγοσκόπηση εξετάζονται ο λάρυγγας και η κίνηση των φωνητικών χορδών. Σε επαγγελματίες φωνής ή σε πιο σύνθετες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί στροβοσκόπηση, η οποία αξιολογεί λεπτομερέστερα τη δόνησή τους.
Η θεραπεία εξαρτάται από το εύρημα. Μπορεί να περιλαμβάνει φωνητική υγιεινή, αντιμετώπιση του υπεύθυνου ερεθιστικού παράγοντα, φωνοθεραπεία ή ειδική θεραπεία μιας οργανικής αλλοίωσης. Το σημαντικό είναι να μην παρατείνεται η αυτοθεραπεία όταν η φωνή δεν επανέρχεται.
Η επίμονη βραχνάδα δεν πρέπει να αγνοείται
Η βραχνάδα μετά από κρυολόγημα οφείλεται συνήθως σε αργή αποκατάσταση της λαρυγγίτιδας, επίμονο βήχα ή υπερβολική χρήση της φωνής. Η παλινδρόμηση και οι καλοήθεις αλλοιώσεις μπορούν επίσης να διατηρούν το σύμπτωμα. Αν η φωνή δεν παρουσιάζει σαφή βελτίωση μέσα σε τέσσερις εβδομάδες, η λαρυγγοσκόπηση είναι ο ασφαλέστερος τρόπος να εντοπιστεί η αιτία και να επιλεγεί η κατάλληλη θεραπεία.
