Ένας πρησμένος λεμφαδένας στον λαιμό είναι πολύ συχνό εύρημα, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια μιας ίωσης, αμυγδαλίτιδας ή λοίμωξης του αυτιού. Οι λεμφαδένες αποτελούν μέρος του ανοσοποιητικού συστήματος και μπορεί να διογκωθούν όταν ενεργοποιούνται για να αντιμετωπίσουν μια φλεγμονή στην περιοχή που «αποχετεύουν».
Στις περισσότερες περιπτώσεις η διόγκωση είναι αντιδραστική και υποχωρεί καθώς περνά η λοίμωξη. Ωστόσο, ένας λεμφαδένας που επιμένει, μεγαλώνει ή έχει ορισμένα χαρακτηριστικά χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση. Η ηλικία, η διάρκεια, η θέση και τα συνοδά συμπτώματα βοηθούν τον ΩΡΛ να εκτιμήσει πόσο άμεσα πρέπει να γίνει ο έλεγχος.
Τι είναι οι λεμφαδένες και γιατί πρήζονται;
Οι λεμφαδένες είναι μικρές δομές που φιλτράρουν τη λέμφο και συμμετέχουν στην άμυνα του οργανισμού. Υπάρχουν σε ομάδες κάτω από το σαγόνι, στα πλάγια και πίσω μέρη του λαιμού, γύρω από τα αυτιά και πάνω από την κλείδα. Όταν μια λοίμωξη βρίσκεται στη μύτη, στον φάρυγγα, στις αμυγδαλές, στα δόντια ή στα αυτιά, οι κοντινοί λεμφαδένες μπορεί να αυξηθούν σε μέγεθος.
Η διόγκωση δεν αποτελεί από μόνη της διάγνωση. Είναι ένα σημείο που πρέπει να ερμηνευτεί μαζί με το ιστορικό και την κλινική εξέταση.
Πότε ένας πρησμένος λεμφαδένας στον λαιμό είναι πιθανότερο να οφείλεται σε ίωση;
Σε μια συνηθισμένη ιογενή λοίμωξη, οι διογκωμένοι λεμφαδένες εμφανίζονται συχνά μαζί με καταρροή, πονόλαιμο, βήχα, χαμηλό πυρετό ή κόπωση. Μπορεί να υπάρχουν περισσότεροι από ένας και στις δύο πλευρές του λαιμού.
Χαρακτηριστικά που είναι συχνά πιο καθησυχαστικά είναι:
- ευαισθησία ή ήπιος πόνος στην πίεση,
- μαλακή ή ελαστική υφή,
- κινητικότητα κάτω από το δέρμα,
- εμφάνιση ταυτόχρονα με συμπτώματα λοίμωξης,
- σταδιακή μείωση μετά την υποχώρηση της ίωσης.
Ένας αντιδραστικός λεμφαδένας δεν εξαφανίζεται πάντα αμέσως. Μπορεί να χρειαστούν αρκετές εβδομάδες για να επιστρέψει πλήρως στο προηγούμενο μέγεθος, ιδίως μετά από έντονη λοίμωξη. Αυτό που έχει σημασία είναι η συνολική πορεία να είναι προς τη βελτίωση και όχι προς τη συνεχή αύξηση.
Ποιες άλλες αιτίες μπορεί να προκαλέσουν διόγκωση;
Εκτός από τις ιώσεις, ένας πρησμένος λεμφαδένας στον λαιμό μπορεί να σχετίζεται με:
- βακτηριακή αμυγδαλίτιδα ή φαρυγγίτιδα,
- ωτίτιδα ή φλεγμονή του έξω ακουστικού πόρου,
- οδοντική λοίμωξη ή φλεγμονή των ούλων,
- δερματική φλεγμονή στο πρόσωπο ή στο τριχωτό της κεφαλής,
- λοιμώδη μονοπυρήνωση και άλλες ειδικές λοιμώξεις,
- αυτοάνοσα ή αιματολογικά νοσήματα,
- σπανιότερα, νεοπλασματική νόσο της κεφαλής και του τραχήλου ή άλλης περιοχής.
Η πιθανότητα κάθε αιτίας διαφέρει σημαντικά ανάλογα με την ηλικία και το ιστορικό. Στα παιδιά οι λοιμώξεις είναι πολύ συχνότερες, ενώ στους ενήλικες μια ανεξήγητη μάζα στον λαιμό που επιμένει χρειάζεται πιο έγκαιρη διερεύνηση.
Ποια χαρακτηριστικά χρειάζονται έλεγχο;
Δεν μπορεί κανείς να κρίνει με ασφάλεια έναν λεμφαδένα μόνο ψηλαφώντας τον στο σπίτι. Υπάρχουν, όμως, χαρακτηριστικά που αυξάνουν την ανάγκη για εξέταση όπως αν επιμένει για δύο εβδομάδες ή περισσότερο χωρίς σαφή λοίμωξη ή η διάρκειά του είναι άγνωστη, αν μεγαλώνει αντί να υποχωρεί, αν είναι σκληρός, ακίνητος ή φαίνεται καθηλωμένος στους γύρω ιστούς, αν έχει διάμετρο περίπου 1,5 εκατοστό ή περισσότερο, ιδιαίτερα σε ενήλικα, αν βρίσκεται χαμηλά στον λαιμό ή πάνω από την κλείδα, αν υπάρχει αλλοίωση ή έλκος στο δέρμα που τον καλύπτει, αν συνοδεύεται από ανεξήγητη απώλεια βάρους, εφίδρωση τη νύχτα ή παρατεταμένο πυρετό.
Επιπλέον, επίμονη βραχνάδα, δυσκολία στην κατάποση, μονόπλευρος πόνος στο αυτί χωρίς εμφανή ωτίτιδα, πληγή στο στόμα που δεν κλείνει ή ρινική απόφραξη από τη μία πλευρά είναι συμπτώματα που πρέπει να αναφερθούν στον ΩΡΛ.
Πρησμένος λεμφαδένας στον λαιμό: Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια;
Η εξέταση πρέπει να γίνει άμεσα όταν η διόγκωση συνοδεύεται από δυσκολία στην αναπνοή ή στην κατάποση, έντονο οίδημα που αυξάνεται γρήγορα, σιελόρροια, αδυναμία ανοίγματος του στόματος ή υψηλό πυρετό με σημαντική επιδείνωση της γενικής κατάστασης.
Ένας πολύ επώδυνος, θερμός και ερυθρός λεμφαδένας μπορεί να έχει επιμολυνθεί ή να έχει σχηματιστεί απόστημα. Σε αυτή την περίπτωση δεν πρέπει να πιέζεται ή να επιχειρείται διάνοιξη στο σπίτι.
Πώς γίνεται ο έλεγχος από τον ΩΡΛ;
Ο γιατρός θα ρωτήσει πότε εμφανίστηκε η διόγκωση, αν άλλαξε μέγεθος και αν προηγήθηκε λοίμωξη. Θα εξετάσει ολόκληρο τον λαιμό, το στόμα, τον φάρυγγα, τις αμυγδαλές, τη μύτη και τα αυτιά. Ανάλογα με τα συμπτώματα μπορεί να γίνει εύκαμπτη ενδοσκόπηση της μύτης, του φάρυγγα και του λάρυγγα.
Όταν απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση, οι εξετάσεις μπορεί να περιλαμβάνουν:
- υπερηχογράφημα τραχήλου,
- αιματολογικές εξετάσεις,
- αξονική ή μαγνητική τομογραφία,
- παρακέντηση με λεπτή βελόνα για κυτταρολογικό έλεγχο,
- σπανιότερα, βιοψία όταν δεν επαρκούν οι προηγούμενες εξετάσεις.
Δεν χρειάζονται όλες οι εξετάσεις σε κάθε ασθενή. Η επιλογή τους καθορίζεται από την κλινική εικόνα και τα ευρήματα.
Χρειάζεται πάντα αντιβίωση;
Όχι. Οι ιογενείς λοιμώξεις δεν αντιμετωπίζονται με αντιβιοτικά και μια ανεξήγητη μάζα στον λαιμό δεν πρέπει να καλύπτεται με επαναλαμβανόμενες αντιβιώσεις χωρίς ενδείξεις βακτηριακής λοίμωξης. Η άσκοπη αγωγή μπορεί να καθυστερήσει τη σωστή διάγνωση και να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες ή μικροβιακή αντοχή.
Αν υπάρχει τεκμηριωμένη βακτηριακή λοίμωξη, ο γιατρός θα επιλέξει την κατάλληλη θεραπεία. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις η αντιμετώπιση κατευθύνεται στην αιτία και μπορεί να είναι απλή παρακολούθηση με σαφές χρονικό όριο επανελέγχου.
Τι μπορείτε να παρακολουθείτε στο σπίτι;
Σημειώστε πότε εμφανίστηκε ο λεμφαδένας και αν μειώνεται καθώς περνά η λοίμωξη. Αποφύγετε τη συνεχή πίεση, γιατί μπορεί να προκαλέσει ευαισθησία και να δυσκολέψει την εκτίμηση. Μην βασίζεστε αποκλειστικά σε φωτογραφίες ή σε πρόχειρη μέτρηση με τα δάχτυλα.
Ένας πρησμένος λεμφαδένας στον λαιμό είναι συχνά η φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού σε μια ίωση. Όταν όμως δεν υπάρχει σαφής αιτία, η διόγκωση επιμένει ή συνοδεύεται από ύποπτα χαρακτηριστικά, η έγκαιρη εξέταση από ΩΡΛ επιτρέπει να αποκλειστούν σοβαρότερες καταστάσεις και να επιλεγεί η σωστή αντιμετώπιση.
