Η φαρυγγίτιδα είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται πολύ συχνά όταν κάποιος έχει πονόλαιμο, αλλά δεν είναι λίγες οι φορές που οι ασθενείς συγχέουν αυτή την κατάσταση με την αμυγδαλίτιδα. Παρόλο που και οι δύο παθήσεις αφορούν το λαιμό και προκαλούν δυσφορία στην κατάποση, έχουν διαφορετική αιτιολογία, συμπτώματα, πορεία και αντιμετώπιση. Σε αυτό το άρθρο θα εξηγήσουμε τι είναι η φαρυγγίτιδα, τι είναι η αμυγδαλίτιδα και πώς διαφέρουν μεταξύ τους.
Τι είναι η φαρυγγίτιδα;
Η φαρυγγίτιδα είναι η φλεγμονή του φάρυγγα, δηλαδή της περιοχής του λαιμού που βρίσκεται πίσω από τη μύτη και το στόμα και πριν από τον οισοφάγο. Ο φάρυγγας είναι ουσιαστικά ο «δρόμος» που χρησιμοποιεί το φαγητό, τα υγρά και ο αέρας για να περάσουν από τη στοματική ή τη ρινική κοιλότητα προς τους πνεύμονες ή το στομάχι. Όταν αυτή η περιοχή ερεθίζεται ή φλεγμαίνει, προκαλείται πόνος, αίσθημα καύσου ή τραχύτητα στον λαιμό, συμπτώματα που χαρακτηρίζουν τη φαρυγγίτιδα.
Η φλεγμονή προκαλείται συνήθως από ιούς, όπως αυτοί που ευθύνονται για το κοινό κρυολόγημα ή τη γρίπη. Σε αρκετές περιπτώσεις εμπλέκονται βακτήρια, αλλά αυτό συμβαίνει λιγότερο συχνά. Η ιογενής φαρυγγίτιδα είναι η πιο συχνή μορφή και συνοδεύεται συχνά από συμπτώματα όπως ρινική καταρροή, φτάρνισμα, βήχα και χαμηλό πυρετό, επειδή πρόκειται για ένα συνολικότερο σύνδρομο λοίμωξης του ανώτερου αναπνευστικού.
Οι ασθενείς με φαρυγγίτιδα συνήθως αισθάνονται:
- Πόνο ή δυσφορία στον λαιμό
- Αίσθηση ξηρότητας ή «γρατσουνίσματος» κατά την κατάποση
- Ερυθρότητα στον φάρυγγα κατά την επισκόπηση
- Μειωμένη ικανότητα να καταπίνουν χωρίς πόνο
Η φαρυγγίτιδα μπορεί να συνοδεύεται από συμπτώματα που ξεφεύγουν από τον λαιμό, όπως αίσθημα κόπωσης, πόνος στις αρθρώσεις, ή ακόμη και ήπια κεφαλαλγία, όταν πρόκειται για ιογενή λοίμωξη.
Παρόλο που τα συμπτώματα μπορεί να είναι ενοχλητικά, στις περισσότερες περιπτώσεις η φαρυγγίτιδα υποχωρεί από μόνη της μέσα σε λίγες ημέρες με υποστηρικτική θεραπεία, όπως ενυδάτωση, ξεκούραση, γαργάρες με αλατόνερο και αναλγητικά.
Τι είναι η αμυγδαλίτιδα;
Η αμυγδαλίτιδα είναι φλεγμονή των αμυγδαλών. Οι αμυγδαλές αποτελούν μέρος του ανοσοποιητικού συστήματος και λειτουργούν ως “φίλτρο” για μικρόβια που εισέρχονται από τη μύτη ή το στόμα, συμβάλλοντας στην άμυνα του οργανισμού. Όταν όμως αυτές οι δομές φλεγμαίνουν ή μολύνονται, προκαλείται το σύνδρομο της αμυγδαλίτιδας.
Η αμυγδαλίτιδα μπορεί να προκληθεί τόσο από ιούς όσο και από βακτήρια, και όταν είναι βακτηριακή, η συμπτωματολογία είναι συχνά πιο έντονη και εξελίσσεται πιο απότομα. Τα συμπτώματα συνήθως περιλαμβάνουν:
- Οξύ πόνο στον λαιμό, που γίνεται πιο έντονος κατά την κατάποση
- Ερυθρότητα και πρήξιμο των αμυγδαλών
- Λευκές ή κιτρινωπές πλάκες στον φάρυγγα
- Πυρετό και ρίγη
- Διόγκωση των λεμφαδένων στο λαιμό
- Κακή αναπνοή
Η αμυγδαλίτιδα μπορεί να προκαλέσει έντονο πόνο που μπορεί να αντανακλά ακόμη και στα αυτιά, δυσκολία στην κατάποση και γενική αίσθηση αδιαθεσίας. Σε βαριά βακτηριακή μορφή, μπορεί να απαιτηθεί θεραπεία με αντιβιοτικά και σε επαναλαμβανόμενες περιπτώσεις, ακόμη και χειρουργική αφαίρεση των αμυγδαλών (αμυγδαλεκτομή).
Πού είναι η βασική διαφορά μεταξύ φαρυγγίτιδας και αμυγδαλίτιδας;
Παρόλο που η φαρυγγίτιδα και η αμυγδαλίτιδα μοιράζονται πολλά συμπτώματα επειδή και οι δύο προκαλούν πόνο στο λαιμό, η βασική διαφορά έγκειται στο ανατομικό σημείο που επηρεάζεται και στην αιτιολογία της φλεγμονής:
Ανατομική διαφοροποίηση
- Στη φαρυγγίτιδα, η φλεγμονή εντοπίζεται κυρίως στον φάρυγγα, δηλαδή στην περιοχή του λαιμού πίσω από το στόμα και κάτω από τη μύτη.
- Στην αμυγδαλίτιδα, η φλεγμονή εντοπίζεται στις αμυγδαλές, οι οποίες είναι δύο συγκεκριμένοι λεμφικοί ιστοί στην είσοδο του φάρυγγα.
Αν και η φλεγμονή και των δύο μπορεί να προκαλέσουν πονόλαιμο, η αμυγδαλίτιδα συνήθως συνοδεύεται από περισσότερο εμφανή σημεία λοίμωξης όπως λευκές πλάκες στις αμυγδαλές, υψηλότερο πυρετό και διόγκωση των λεμφαδένων.
Διαφορές στα συμπτώματα
Ένα άτομο με φαρυγγίτιδα συχνά αισθάνεται έναν ήπιο έως μέτριο πόνο στο λαιμό, που ανακουφίζεται με γαργάρες ή ζεστά ροφήματα, ενώ οι υπόλοιπες εκδηλώσεις μπορεί να μοιάζουν με αυτές ενός κοινού κρυολογήματος.
Αντίθετα, στην αμυγδαλίτιδα:
- Ο πόνος είναι πιο έντονος, δυσκολεύει την κατάποση και μπορεί να συνοδεύεται από αίσθημα πόνου που αντανακλά στα αυτιά.
- Παρατηρούνται οι χαρακτηριστικές πλάκες στις αμυγδαλές.
- Ο πυρετός είναι συχνά υψηλότερος, και η γενική αδιαθεσία μπορεί να είναι πιο έντονη.
Η διαφοροποίηση αυτή είναι σημαντική επειδή η θεραπεία ποικίλλει: η ιογενής φαρυγγίτιδα αντιμετωπίζεται συνήθως με υποστηρικτικά μέτρα, ενώ η βακτηριακή αμυγδαλίτιδα συνήθως απαιτεί αντιβιοτική αγωγή.
Πώς γίνεται η διάγνωση
Η διάγνωση των δύο αυτών παθήσεων γίνεται κυρίως με κλινική εξέταση από ΩΡΛ. Ο ιατρός αξιολογεί τον λαιμό με ωτορινολαρυγγοσκόπηση και εξετάζει κυρίως το χρώμα και την κατάσταση του φάρυγγα, την παρουσία πλάκας ή εκκρίσεων στις αμυγδαλές, την ύπαρξη διογκωμένων λεμφαδένων και το ύψος του πυρετού. Σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να ζητηθούν επιπλέον εξετάσεις, όπως rapd test για στρεπτόκοκκο, εφόσον υποπτευόμαστε βακτηριακή λοίμωξη, ή αιματολογικές εξετάσεις για να εκτιμηθούν οι δείκτες φλεγμονής.
Ποιες διαφορές υπάρχουν στην αντιμετώπιση;
Αντιμετώπιση της φαρυγγίτιδας
Όταν η φαρυγγίτιδα είναι ιογενής, δηλαδή προκαλείται από ιούς, δεν ανταποκρίνεται στα αντιβιοτικά. Η θεραπεία επικεντρώνεται στη συμπτωματική αντιμετώπιση, η οποία περιλαμβάνει:
- Επαρκή ενυδάτωση
- Ξεκούραση
- Γαργάρες με αλατόνερο
- Χρήση παυσίπονων/αντιφλεγμονωδών κατά περίπτωση
- Αποφυγή ερεθιστικών όπως κάπνισμα ή ξηρός αέρας
Σε περιπτώσεις όπου η φαρυγγίτιδα είναι βακτηριακή, που είναι λιγότερο συχνή, μπορεί να χρειαστεί αντιβιοτική αγωγή.
Αντιμετώπιση της αμυγδαλίτιδας
Η θεραπεία της αμυγδαλίτιδας εξαρτάται από την αιτία. Στις βακτηριακές μορφές είναι απαραίτητα τα αντιβιοτικά. Όταν μάλιστα οι λοιμώξεις είναι επαναλαμβανόμενες ή προκαλούν επιπλοκές, μπορεί να εξεταστεί και η χειρουργική αφαίρεση των αμυγδαλών (αμυγδαλεκτομή).
Σε κάθε περίπτωση, η αντιμετώπιση πρέπει να εξατομικεύεται από τον ΩΡΛ, λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία, τα συνοδά συμπτώματα και το ιστορικό του ασθενούς.
Η φαρυγγίτιδα και η αμυγδαλίτιδα είναι δύο καταστάσεις που επηρεάζουν τον λαιμό και προκαλούν ενοχλήσεις στην κατάποση και γενικότερα στην ποιότητα ζωής. Παρόλο που έχουν κοινά συμπτώματα, η βασική τους διαφορά έγκειται στον εντοπισμό της φλεγμονής, στον φάρυγγα στην πρώτη περίπτωση και στις αμυγδαλές στη δεύτερη, καθώς και στον τρόπο αντιμετώπισης. Η σωστή διάγνωση από εξειδικευμένο ΩΡΛ είναι καθοριστική για την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας. Αν αισθάνεστε επίμονο πόνο στο λαιμό, υψηλό πυρετό ή δυσκολία στην κατάποση, επικοινωνήστε με τον ΩΡΛ σας και κλείστε ένα ραντεβού για αξιολόγηση.
