Η ρήξη τυμπάνου είναι ένα άνοιγμα ή σχίσιμο στη λεπτή μεμβράνη που χωρίζει τον έξω ακουστικό πόρο από το μέσο αυτί. Μπορεί να προκληθεί από τραυματισμό, λοίμωξη, απότομη μεταβολή πίεσης ή πολύ δυνατό ήχο. Πολλές μικρές ρήξεις επουλώνονται μόνες τους, αλλά κάθε περίπτωση χρειάζεται εξέταση για να εκτιμηθούν το μέγεθος, η θέση και η ακοή.
Το τύμπανο συμμετέχει στη μετάδοση του ήχου και προστατεύει το μέσο αυτί από νερό και μικρόβια. Όταν υπάρχει οπή, μπορεί να εμφανιστούν πόνος, αίμα ή υγρό, βουητό και μείωση της ακοής. Η σωστή φροντίδα τις πρώτες ημέρες μειώνει τον κίνδυνο μόλυνσης και νέου τραυματισμού.
Ρήξη τυμπάνου από τραυματισμό από μπατονέτα ή άλλο αντικείμενο
Η εισαγωγή μπατονέτας, φουρκέτας ή άλλου αντικειμένου στον ακουστικό πόρο είναι συχνή αιτία τραυματικής ρήξης. Μια απότομη κίνηση μπορεί να σπρώξει το αντικείμενο βαθύτερα και να τραυματίσει το τύμπανο ή ακόμη και τα οστάρια του μέσου αυτιού.
Ο καθαρισμός πρέπει να περιορίζεται στο εξωτερικό μέρος του αυτιού. Η κυψελίδα μετακινείται φυσιολογικά προς τα έξω και δεν χρειάζεται βαθύ καθαρισμό. Αν έχει δημιουργηθεί βύσμα, η ασφαλής αφαίρεση γίνεται αφού ελεγχθεί πρώτα το τύμπανο.
Ρήξη τυμπάνου μετά από λοίμωξη του μέσου αυτιού
Σε οξεία μέση ωτίτιδα, υγρό και πύον μπορεί να αυξήσουν την πίεση πίσω από το τύμπανο. Αν η πίεση γίνει μεγάλη, η μεμβράνη μπορεί να ανοίξει και να εμφανιστεί έκκριση. Ο πόνος μερικές φορές μειώνεται απότομα μετά τη ρήξη, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η λοίμωξη θεραπεύτηκε.
Ο ΩΡΛ αξιολογεί την έκκριση, την κατάσταση του μέσου αυτιού και την ανάγκη για θεραπεία. Οι σταγόνες δεν είναι όλες ασφαλείς όταν το τύμπανο είναι ανοικτό. Χρησιμοποιούνται μόνο σκευάσματα που έχουν επιλεγεί από γιατρό για αυτή την περίπτωση.
Απότομη αλλαγή πίεσης και βαρότραυμα
Κατάδυση, έκρηξη και γρήγορη αλλαγή ατμοσφαιρικής πίεσης μπορεί να δημιουργήσουν μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο έξω και στο μέσο αυτί. Αν η ευσταχιανή σάλπιγγα δεν εξισώσει την πίεση, το τύμπανο διατείνεται και μπορεί να ραγεί.
Οι έντονοι και βίαιοι χειρισμοί εξίσωσης της πίεσης μπορούν επίσης να επιδεινώσουν έναν τραυματισμό. Μετά από ρήξη αποφεύγονται οι καταδύσεις και οι προσπάθειες δυνατού φυσήματος με κλειστή μύτη μέχρι να δοθεί ιατρική οδηγία. Για αεροπορικό ταξίδι, η απόφαση εξαρτάται από την αιτία, τα συμπτώματα και τυχόν πρόσφατη επέμβαση.
Έκθεση σε πολύ δυνατό ήχο
Μια έκρηξη, πυροβολισμός ή πολύ ισχυρό κρουστικό κύμα μπορεί να προκαλέσει ρήξη. Σε αυτές τις περιπτώσεις το πρόβλημα δεν περιορίζεται πάντα στο τύμπανο. Μπορεί να συνυπάρχει βλάβη στο έσω αυτί, στα οστάρια ή σε άλλες δομές.
Ξαφνική σημαντική βαρηκοΐα, έντονη εμβοή ή ίλιγγος μετά από δυνατό ήχο απαιτούν γρήγορο έλεγχο. Η εξωτερική εικόνα της οπής δεν δείχνει πάντα το πλήρες μέγεθος της ακουστικής βλάβης.
Ποια συμπτώματα εμφανίζονται
Η τραυματική ρήξη μπορεί να προκαλέσει απότομο πόνο και μικρή αιμορραγία. Συχνά υπάρχει βούλωμα, μειωμένη ακοή ή βουητό. Αν επηρεαστεί το έσω αυτί, μπορεί να εμφανιστούν ζάλη, ναυτία ή αστάθεια.
Σε ρήξη από λοίμωξη, μπορεί να προηγούνται πυρετός και έντονος πόνος και στη συνέχεια να εμφανιστεί πυώδες υγρό. Διάφανη υδαρής έκκριση μετά από σοβαρό τραυματισμό κεφαλής είναι επείγον εύρημα και χρειάζεται άμεση αξιολόγηση.
Πώς γίνεται η διάγνωση
Η διάγνωση γίνεται με ωτοσκόπηση ή εξέταση στο μικροσκόπιο. Ο γιατρός ελέγχει το μέγεθος και τη θέση της οπής, την ύπαρξη αίματος ή λοίμωξης και αν φαίνονται άλλες βλάβες. Η περιοχή δεν πρέπει να καθαρίζεται επιθετικά πριν εξεταστεί.
Το ακοόγραμμα δείχνει πόσο έχει επηρεαστεί η ακοή και αν η απώλεια είναι κυρίως αγώγιμη. Μεγάλη ή επίμονη βαρηκοΐα μπορεί να υποδηλώνει τραυματισμό των οσταρίων ή του έσω αυτιού και να απαιτεί πρόσθετη διερεύνηση.
Μπορεί να επουλωθεί μόνη της η ρήξη τυμπάνου;
Πολλές μικρές τραυματικές ρήξεις κλείνουν αυτόματα μέσα σε εβδομάδες. Ο χρόνος εξαρτάται από το μέγεθος, τη θέση, την αιτία, την ύπαρξη λοίμωξης και το αν το αυτί παραμένει στεγνό. Ο γιατρός παρακολουθεί την πορεία με επανεξέταση.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να τοποθετηθεί ειδικό patch στο ιατρείο για να υποστηριχθεί η επούλωση. Η απουσία πόνου δεν αποδεικνύει ότι το τύμπανο έχει κλείσει. Η επιστροφή σε κολύμπι ή κατάδυση γίνεται μόνο αφού επιβεβαιωθεί η επούλωση.
Τι πρέπει να αποφεύγετε μέχρι την αξιολόγηση
Κρατήστε το αυτί στεγνό. Στο ντους μπορεί να χρησιμοποιηθεί βαμβάκι με βαζελίνη στην είσοδο του πόρου, χωρίς να πιέζεται βαθιά. Αποφύγετε το κολύμπι, τη βύθιση του κεφαλιού και νερό που κατευθύνεται με πίεση προς το αυτί.
Μην βάζετε μπατονέτες, λάδι, οξυζενέ ή σταγόνες χωρίς ιατρική οδηγία. Μην φυσάτε δυνατά τη μύτη και μην επιχειρείτε επανειλημμένα εξίσωση της πίεσης. Αν πρέπει να φτερνιστείτε, κρατήστε το στόμα ανοικτό ώστε να περιοριστεί η πίεση.
Πότε εξετάζεται η χειρουργική αποκατάσταση
Χειρουργική αποκατάσταση, όπως μυριγγοπλαστική ή τυμπανοπλαστική, εξετάζεται όταν η οπή δεν κλείνει μετά από περίοδο παρακολούθησης, όταν υπάρχουν επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις ή όταν η βαρηκοΐα παραμένει σημαντική. Το ακριβές χρονικό όριο διαφέρει ανάλογα με την αιτία και τα χαρακτηριστικά της ρήξης.
Επίμονη αγώγιμη βαρηκοΐα μπορεί να δείχνει διακοπή της αλυσίδας των οσταρίων και να χρειάζεται χειρουργική διερεύνηση. Μεγάλες οπές ή μετατοπισμένα τμήματα του τυμπάνου μπορεί επίσης να απαιτούν νωρίτερη παρέμβαση.
Πότε χρειάζεται άμεσος έλεγχος
Άμεση εξέταση χρειάζεται όταν υπάρχει μεγάλη απώλεια ακοής, έντονος ίλιγγος, αδυναμία στο πρόσωπο, επίμονη αιμορραγία, σοβαρός τραυματισμός κεφαλής ή ξένο σώμα που έχει παραμείνει στο αυτί. Πυρετός, αυξανόμενος πόνος και δύσοσμη έκκριση μπορεί να δείχνουν λοίμωξη.
Η ρήξη τυμπάνου συχνά επουλώνεται χωρίς επέμβαση, αρκεί να προστατευτεί το αυτί και να παρακολουθηθεί σωστά. Η ωτοσκόπηση και το ακοόγραμμα δείχνουν αν η βλάβη περιορίζεται στη μεμβράνη ή αν χρειάζεται πιο ενεργή αντιμετώπιση.
