Η φαγούρα στο αυτί είναι συχνό σύμπτωμα και πολλές φορές οφείλεται σε απλή ξηρότητα ή ερεθισμό του δέρματος. Όταν όμως επιμένει, επανέρχεται ή συνοδεύεται από βούλωμα, πόνο και εκκρίσεις, μπορεί να υπάρχει έκζεμα, εξωτερική ωτίτιδα ή ωτομύκωση.
Το ξύσιμο με μπατονέτα, νύχι ή άλλο αντικείμενο συνήθως προσφέρει μόνο στιγμιαία ανακούφιση. Παράλληλα αφαιρεί το προστατευτικό κερί, τραυματίζει το ευαίσθητο δέρμα και αυξάνει τον κίνδυνο λοίμωξης. Η σωστή αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία και όχι απλώς από την καταστολή της φαγούρας.
Γιατί μπορεί να σας φαγουρίζει το αυτί;
Ο έξω ακουστικός πόρος καλύπτεται από λεπτό δέρμα και προστατεύεται από την κυψελίδα, δηλαδή το φυσιολογικό κερί του αυτιού. Η κυψελίδα συγκρατεί τη σκόνη, απωθεί την υγρασία και συμβάλλει σε ένα περιβάλλον που δυσκολεύει την ανάπτυξη μικροβίων.
Όταν το δέρμα ξηραίνεται, τραυματίζεται ή παραμένει υγρό για πολλές ώρες, ο προστατευτικός φραγμός διαταράσσεται. Αυτό μπορεί να προκαλέσει κνησμό και να ανοίξει τον δρόμο για φλεγμονή.
Πότε η αιτία για τη φαγούρα στο αυτί είναι απλή ξηρότητα;
Η ξηρότητα προκαλεί συνήθως ήπια ή μέτρια φαγούρα, απολέπιση και αίσθημα τραβήγματος, χωρίς έντονο πόνο ή υγρές εκκρίσεις. Είναι συχνότερη σε άτομα που καθαρίζουν συστηματικά τα αυτιά, έχουν πολύ μικρή παραγωγή κυψελίδας ή εκτίθενται σε ξηρό αέρα και ερεθιστικά προϊόντα.
Ακόμη και όταν η εικόνα μοιάζει απλή, δεν είναι ασφαλές να τοποθετείται τυχαία λάδι ή άλλη ουσία στον πόρο. Αν υπάρχει μικρή διάτρηση στο τύμπανο, σωληνάκι αερισμού ή προηγούμενη επέμβαση, ορισμένα προϊόντα μπορεί να μην είναι κατάλληλα. Ο ΩΡΛ μπορεί να ελέγξει το τύμπανο και να προτείνει ασφαλή ενυδάτωση, εφόσον πράγματι χρειάζεται.
Μπορεί να είναι έκζεμα ή δερματίτιδα;
Το έκζεμα μπορεί να επηρεάζει την είσοδο του αυτιού και τον ακουστικό πόρο. Συχνά συνυπάρχει με ξηρότητα, κοκκινίλα, λέπια ή μικρές ρωγμές. Άτομα με ατοπική δερματίτιδα, ψωρίαση ή σμηγματορροϊκή δερματίτιδα μπορεί να εμφανίζουν υποτροπές.
Η δερματίτιδα εξ επαφής προκαλείται από ουσίες που ερεθίζουν το δέρμα ή προκαλούν αλλεργία. Πιθανοί παράγοντες είναι:
- ακουστικά και ωτοασπίδες,
- ακουστικά βαρηκοΐας και τα υλικά των εκμαγείων,
- σαμπουάν, βαφές μαλλιών και προϊόντα styling,
- σκουλαρίκια ή μέταλλα που έρχονται σε επαφή με την περιοχή,
- σταγόνες που χρησιμοποιήθηκαν επανειλημμένα και προκάλεσαν ευαισθητοποίηση.
Η θεραπεία περιλαμβάνει απομάκρυνση του ερεθιστικού παράγοντα και τοπική αγωγή κατάλληλη για τον ακουστικό πόρο. Οι συνηθισμένες κρέμες δέρματος δεν πρέπει να τοποθετούνται βαθιά στο αυτί χωρίς οδηγία.
Πότε πρόκειται για εξωτερική ωτίτιδα;
Η εξωτερική ωτίτιδα είναι φλεγμονή του έξω ακουστικού πόρου, συχνά βακτηριακή. Μπορεί να ξεκινήσει με φαγούρα, αλλά συνήθως εξελίσσεται σε πόνο, αίσθημα βουλώματος και ευαισθησία.
Άλλα πιθανά συμπτώματα είναι:
- κοκκινίλα και οίδημα του πόρου,
- υγρές ή πυώδεις εκκρίσεις,
- μείωση της ακοής λόγω οιδήματος ή υπολειμμάτων,
- πόνος που επιδεινώνεται με τη μάσηση,
- σπανιότερα, πυρετός ή επέκταση της φλεγμονής γύρω από το αυτί.
Το συχνό κολύμπι, η παραμονή νερού στο αυτί, τα στενά ακουστικά και οι μικροτραυματισμοί από καθαρισμό αυξάνουν τον κίνδυνο. Η διάγνωση απαιτεί ωτοσκόπηση και καθαρισμό του πόρου όταν υπάρχουν εκκρίσεις ή υπολείμματα.
Ποια σημεία μπορεί να δείχνουν μύκητες;
Η ωτομύκωση είναι μυκητιασική λοίμωξη του έξω ακουστικού πόρου. Η έντονη φαγούρα είναι συχνά πιο χαρακτηριστική από τον πόνο, χωρίς όμως αυτό να αρκεί για διάγνωση. Μπορεί επίσης να υπάρχει βούλωμα, ήπια ενόχληση, μειωμένη ακοή και εκκρίσεις διαφορετικής όψης.
Εμφανίζεται συχνότερα σε θερμό και υγρό περιβάλλον, μετά από παρατεταμένη υγρασία ή ύστερα από ακατάλληλη και παρατεταμένη χρήση αντιβιοτικών σταγόνων που αλλάζουν το φυσιολογικό περιβάλλον του πόρου. Η θεραπεία συνήθως περιλαμβάνει προσεκτικό καθαρισμό από ΩΡΛ και ειδικό αντιμυκητιασικό προϊόν. Η εικόνα μπορεί να μοιάζει με βακτηριακή ωτίτιδα ή έκζεμα, γι’ αυτό η αυτοδιάγνωση είναι αναξιόπιστη.
Γιατί οι μπατονέτες κάνουν τη φαγούρα στο αυτί χειρότερη;
Η μπατονέτα δεν καθαρίζει πραγματικά τον ακουστικό πόρο. Συχνά σπρώχνει την κυψελίδα βαθύτερα, προκαλώντας βύσμα και αίσθημα βουλώματος. Παράλληλα αφαιρεί το προστατευτικό στρώμα κεριού και δημιουργεί μικρές εκδορές που μπορεί να μολυνθούν.
Ο κύκλος είναι χαρακτηριστικός: το αυτί φαγουρίζει, ο ασθενής το ξύνει, το δέρμα ερεθίζεται περισσότερο και η φαγούρα επιστρέφει εντονότερη. Αν η κυψελίδα έχει συσσωρευτεί, η ασφαλής αφαίρεση γίνεται από επαγγελματία υγείας με μέθοδο κατάλληλη για το ιστορικό και την κατάσταση του τυμπάνου.
Γιατί δεν πρέπει να βάζετε μόνοι σας σταγόνες;
Δεν αντιμετωπίζουν όλες οι σταγόνες όλες τις αιτίες για τη φαγούρα στο αυτί. Ένα αντιβιοτικό δεν θεραπεύει τους μύκητες και, όταν χρησιμοποιείται χωρίς ένδειξη, μπορεί να ευνοήσει την ανάπτυξή τους. Ένα κορτιζονούχο προϊόν μπορεί να μειώσει προσωρινά τη φλεγμονή, αλλά να καλύψει μια λοίμωξη. Επιπλέον, ορισμένες ουσίες δεν είναι ασφαλείς αν υπάρχει διάτρηση τυμπάνου ή σωληνάκι αερισμού.
Αποφύγετε επίσης οινόπνευμα, οξυζενέ, ξίδι, αιθέρια έλαια και σπιτικά μείγματα χωρίς ιατρική οδηγία. Μπορούν να προκαλέσουν έντονο ερεθισμό ή βλάβη, ειδικά όταν το δέρμα είναι ήδη τραυματισμένο.
Πώς γίνεται η διάγνωση από τον ΩΡΛ;
Η ωτοσκόπηση ή η εξέταση με μικροσκόπιο δείχνει το δέρμα του πόρου, το είδος των εκκρίσεων, την κυψελίδα και την κατάσταση του τυμπάνου. Η προσεκτική αναρρόφηση ή αφαίρεση των υπολειμμάτων μπορεί να είναι απαραίτητη τόσο για τη διάγνωση όσο και για να φτάσει η θεραπεία στο δέρμα.
Σε υποτροπές ή ασυνήθιστη εικόνα μπορεί να ληφθεί καλλιέργεια. Ο γιατρός θα ρωτήσει για κολύμπι, χρήση σταγόνων, δερματικές παθήσεις, ακουστικά, σακχαρώδη διαβήτη και προηγούμενες επεμβάσεις στο αυτί.
Πότε χρειάζεται εξέταση η φαγούρα στο αυτί;
Κλείστε ραντεβού με ΩΡΛ όταν η φαγούρα διαρκεί περισσότερο από λίγες ημέρες, επανέρχεται συχνά ή δεν βελτιώνεται αφού σταματήσει ο μηχανικός καθαρισμός. Πιο γρήγορη εξέταση χρειάζεται όταν εμφανίζονται:
- πόνος ή έντονη ευαισθησία,
- βούλωμα και μείωση της ακοής,
- υγρό, πύον, αίμα ή δυσάρεστη οσμή,
- πρήξιμο ή κοκκινίλα γύρω από το αυτί,
- ζάλη, πυρετός ή απότομη επιδείνωση.
Άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, ανοσοκαταστολή ή προηγούμενη ακτινοθεραπεία στην περιοχή πρέπει να εξετάζονται άμεσα όταν υπάρχει επίμονος ή έντονος πόνος, ακόμη κι αν τα εξωτερικά ευρήματα φαίνονται περιορισμένα.
Τι μπορείτε να κάνετε με ασφάλεια μέχρι την εξέταση;
Κρατήστε το αυτί στεγνό, μην εισάγετε αντικείμενα στον πόρο και διακόψτε προσωρινά ακουστικά ή ωτοασπίδες που φαίνεται να ερεθίζουν την περιοχή. Καθαρίστε μόνο το εξωτερικό πτερύγιο απαλά, χωρίς να προχωράτε μέσα στον ακουστικό πόρο. Αν υπάρχει έκκριση, μην το φράζετε με βαμβάκι για πολλές ώρες.
Η φαγούρα στο αυτί μπορεί να οφείλεται σε ξηρότητα, έκζεμα, βακτηριακή εξωτερική ωτίτιδα ή μύκητες, αλλά η θεραπεία τους διαφέρει ουσιαστικά. Η ωτοσκόπηση επιτρέπει σωστή διάγνωση και αποτρέπει τον φαύλο κύκλο που δημιουργούν οι μπατονέτες και οι ακατάλληλες σταγόνες.
